مىباشند اوديچى عرض مىكند كه عرضى معطل . حكم مىشود كه به حضور حاضر آيند . همه مردم نالشى روبهروى پادشاه نزديكتر مىنشينند و هريك به حضور پادشاه عرائض خود را مىگذراند . پادشاه موصوف تحقيق كرده به موجبات كتاب حكم مىدهد . چند جلد كتاب فقه بر مسند ملبس پادشاه نهاده مىباشد .
وقت دو پهر پنج شش مدرّس كلان روبهروى پادشاه حاضر آمده بحث علم مىنمايند و پادشاه مىشنود . پادشاه هم بحث علم از علماء موصوفين [ 14 ب ] مىكند . بعد از آن نماز ظهر مىخواند و از آن بعد بطور صباح مجرائيان و مردم نالشى به حضور مىآيند تا دو كهرى روز مانده . مقدمات ملك و مقدمات نالش بعد تحقيق و دريافت قرار واقعى موافق احكام شرع طى مىكند .
و بعد آن نماز عصر خوانده تا شام وظيفهء استغفار مىكند و بعد از آن روزه افطار نموده و نماز مغرب خوانده ، بعد از ديرى طعام مىخورد و بعد از آن چهار پهرى شب گذشته نماز عشا خوانده در محل سرا يك و نيم پاس استراحت مىكند .
اكثر مقدمات نالش هر روز تا شام طى مىكند بر تقدير . اگر كدام مقدمه طول مىكشد حوالهء قاضى مىكند و قاضى هم حق را ناحق كردن نمىتواند . چرا كه مردمان آنجا از مسائل شرع هم خوب واقف هستند . اگر قاضى ناحق كند باز مقدمهء مذكور را به حضور پادشاه رجوع مىكنند و به داد خود مىرسند - فقط .
و شب چهارشنبه به خانهء والدهء خود مىماند . صباح روز چهارشنبه به زيارت حضرت بهاء الدين نقشبند پياده پا مىرود . فاتحه خوانده ، باز برگشته سوار شده گاهگاه چيزى خيرات كرده در شهر بخارا مىآيد و زيارت موصوف از شهر سمت مشرق مائل اگنى سه كروه تمام مسافت ريگستان است .
فقط يك شخص در حضور [ 15 الف ] پادشاه براى رساندن خبر نماز جنازه متعيّن است . يعنى هركس كه در شهر فوت مىشود شخص متعيّن پادشاه را خبر مىرساند كه فلان شخص در شهر وفات كرده است . پادشاه موصوف همون وقت سوار شده مىرود و اقامت نماز جنازه كرده به خانهء خود مىآيد .
و مير حيدر پادشاه بخارا سواى حرمها چهار زن منكوحه دارد و يك پسر كلان به عمر شانزده ساله « تورهء » كرده مشهور است . توره شهزاده را مىگويند و دو برادر دارد . يكى از شكم قلماقنى ناصر الدين خان نامى كه در مشهد مىباشد . آن را
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 244
مساهمون: ايرج افشار
ص٢٤٤