آن راه مسافت يازده كوتل فقط ، و از سراباغ تا خلم به سبب قرب كوه بيشتر راه پست و بلند است .
و از خلم تا بخارا كوه و كوتل ندارد . ليكن دو جا چيزى بلندى واقع مىشود :
يكى در منزل اول ، دويم در منزل آخر - فقط .
و از كابل تا خلم در ميان دو كوه به يك دره راه مىرود . درهء مذكور بيشتر از يك جريب عرض دارد - فقط .
و از پيشاور تا آبادى جلال آباد آب دريا است . آن درياى مذكور در منزل موضع مچنى نزديك پيشاور دو جا عليحده شده مىرود . يكى زير موضع شاه عالم ، آن را درياى شاه عالم مىگويند . و دويم كه زير موضع ادوزائى مىرود آن را دوآبه مىگويند .
قبل از اين درميان اين هردو دريا يك ناله مىرفت . الحال از چهار سال آن نالهء مذكور دريا شده مىرود . آن را درياى تاكمان مىگويند . اين هر سه دريا از طرف مغرب و نيرت سمت مشرق ايسان مىروند . و نيز اين هرسه دريا كشتى دارند و هم پاياب مىشوند .
و از موضع مچنى [ 6 ب ] تا جلالآباد همين درياى دوآبه جابهجا واقع مىشود . ليكن به سبب واقع شدن كوتل كريه و كرتك تا مسافت موضع پلوس از راه يك طرفى درياى مذكور دور مىافتد و زير موضع لاپوره همين دريا را بر كشتى مىگذرند .
و از آبادى جلال آباد تا موضع چارباغ كه از بلخ طرف بخارا دوازده كروه است آب چشمه و آب نهرها در تمام راه جارى است . ليكن درميان خلم و مزار شاه مردان تا ده كروه آب نيست - فقط .
و از چارباغ تا درياى عمان دو منزل كه مسافت آن سى كروه است تمام راه دشت ريگستان ، آب نيست و قريب دريا بوتههاى جواسه .
و از درياى عمان تا شهر قرشى « 1 » چهار منزل و مسافت آن هفتاد كروه است .
در تمام راه قلت آب بسيار ، به فاصلهء بعيد بعيد چند صد دهنه چاه آب شور واقعاند و يكجا در منزلگاه قزقدق يك دهنه چاه آب شيرين و بيست چاه آب شور ، و در راه بعضبعض جا بوتههاى جواسه و هرمل .
هامش
( 1 ) . اصل فرسى