هرات سكّه پادشاه كابل رايج است . از آن جمله روپيهء هراتى كهنهء سكهء شاه زمان از روپيهء پيشاورى و كابلى و قندهار بلاتكرار خوب مىچلد ، و در اصل چلنى روپيهء بريلى است . چنانچه تا حال روپيهء بريلى را چلنى و خام مىگويند . به حساب داد و ستد روپيهء بريلى ده شاهى و پيشاورى و كابلى دوازده شاهى . اگر روپيهء بريلى سكهء محمود شاه و احمد شاه باشد گاهى به چهارده شاهى ، گاهى به پانزده شاهى مىچلد .
و در حكومت مير قليج على بيك ملك خلم « 1 » و بلخ روپيهء بريلى سكهء محمود شاه و احمد شاه به حساب ده شاهى يعنى سى تنكه و پيسه يعنى فلوس زياده از يك توله وزن دارد رايج است و هم مراد آبادى .
و در حدّ مير حيدر « 2 » پادشاه بخارا طله « 3 » بهجاى اشرفى به وزن يك مثقال تنكه بهجاى روپيه به وزن يك درم يك طله را بيست تنكه گاهى بيست و دو تنكه پيسه از مس به وزن پنج ماشه . يك رقى يك تنكه را پنجاه شش پيسه در شهر قرشى « 4 » و غيره ، و پيسه ضرب نو در شهر بخارا [ 4 الف ] به وزن يك و نيم ماشهء كداى كم از دو ماشه ، يك تنكه را گاهى هفتاد پيسه گاهى هشتاد .
و در حكومت مير قليج على بيك و پادشاه بخارا دستور هندوئى نيست .
خصوص در بخاراى شريف كه سواى طله و تنكهء ضرب بخارا ، روپيهء سكهء كداى ملك رايج نيست . اگر هندوئى شود از نادرات ساهوكار نسبت هدويات ملك ديگر هدويان و سود بسيار خواهند گرفت . درين صورت نقصان مىشود . ازين جهت مال تجارت مىبرند .
از پيشاور تا قلعهء خوجه زير كوتل لعل بر تحصيل بت باميان متعلقهء كابل هفت منزل ، و مسافت آن دو صد و دوازده كروه .
و بعد طى آن مسافت كوتل مذكور هفت كروه سمت شمال و از آن بعد قلعهء اندو قوم هزاره كه حدّ تحصيل ميرقليج على بيك است پنج كروه ،
و از قلعهاندو تا موضع چارباغ متعلقهء بلخ ده منزل و مسافت آن يكصد و بيست و يك كروه ، حدّ بند و بست مير موصوف .
و از چارباغ تا كنار چپ درياى عمان دو منزل و مسافت آن سه كروه ، تمام راه
هامش
( 1 ) . اصل : حلم
( 2 ) . مير حيدر بن نصر الله
( 3 ) . - طلا
( 4 ) . اصل : فرس