اما تفصيلات ماليات ديوانى و قشونكشى بخارا بدين نهج است
اما ماليات ديوانى املاك و مستغلات « 1 » بخارا
نصف صحيح خالصهء ديوانى است . نصف ديگر مال رعيّت . نصفى كه خالصه است نصف از آن خالصه مال خواجگان جوبارست « 2 » . [ 40 الف ] يك دينار ماليات به ديوان نمىدهند و آن تفصيلى دارد . در زمان قديم شاه مراد بك به سبب ناخوشى كه به او عارض شده بود به خواجههاى جوبار نذر كرده بود تا هرجا قلمرو پادشاه است نصف آن از سادات جوبار باشد . از آن تاريخ تا به حال جميع سلاطين بخارا امضا داشتهاند . هيچيك تخلف نكردهاند و نخواهند كرد .
اما املاك اربابى رعيتى كه ماليات به پادشاه مىدهند
كلا يكصد و پنجاه هزار تومان عراقى است ، از قرار طلّاى خودشان كه به حساب رسيده شد . در مقابل اين منافع ملكى اخراجات كلى دارد . اين مداخل به اين مخارج كفايت نمىدهد . هرگز در خزانهء پادشاه يك تومان يافت نمىشود .
به طورى كه اين فدوى ديدهام چند مراتب كتاب و شال و قرآن به بازار آورده فروختند . حتى بعضى از اسبابها هم كه سركار بندگان اقدس شاهنشاهى روحنا فداه مرحمت فرموده اين فدوى به جهت سركار امير بردم تنخواه ضرور شده بلافاصله
هامش
( 1 ) . اصل : مستقلات
( 2 ) . دربارهء خواجگان جويبار ( در متن جوبار ) تحقيقات زيادى در شوروى شده است و اسنادى مربوط به آنها به چاپ رسيده است .