چشمهء آب شورى دارد كه به جهت آشاميدن دواب و چهارپايان به كار است . از مزدران آب شيرين داشتم .
منزل ششم
كنار رودخانهء مقابل سرخس كه ده فرسخ است وارد گرديده آب رودخانه به سبب باران طغيانى داشت كه عبور از آن ممكن نبود . آن روز توقف ساخته تعليقهاى كه سركار آصف الدوله به نفس بيك و تراب بيك تكه نوشته بودند كه ماها را از آن حدود به اعزاز و اكرام بگذرانند ، تعليقه را به آببازهاى تركمان داده از آب گذشتند و بردند . فردا هنگام زوال بدون مسامحه و اغفال هردو آمدند .
تركمان تكه كه در سرخس مىباشند بيست هزار خانوارند . دوازده هزار آنها از تيرهء توقتمشاند كه آق سقّال و ريشسفيد ايشان نفس بيك است ، و هشت هزار آنها از تيرهء آقتمشاند كه ريشسفيد و آق سقّالشان تراب بيك است . حضرات ريشسفيدان هردو گفتند كه يك دو روزى توقف نمائيد كه طغيان آب كم شود .
اتفاق هنگام ظهر آدمهاى خليل خواجه آمده چند نفر از آدمهاى اين غلام را برداشته به كنار رودخانه برده مشغول آببازى شدند [ 9 الف ] . عليمحمد نام اصفهانى پسر محمد على خان جلفائى كه يكى از نوكرهاى قديمى اين فدوى بوده به سن بيست و پنج سال با دو نفر از آدمهاى خليل خواجه مىروند در وسط رودخانه ، عليمحمد نام معروضه از لطمه و طغيان آب غرق گرديده . هرچند آببازهاى تركمان را به تجسس نعش او فرستاديم اثرى ظاهر نشد .
لاعلاج شش روز در كنار رودخانه توقف نموده به جهت شدّت آب كه راه نمىداد و ده تومان به آببازها داديم و هرقدر در هر جاى رودخانه تجسس كردند نشانى نيافته ما هم هرچه معطل شديم اصلا در طغيان آب نقصانى بههم نرسيد .
عاقبت به صلاحديد نفس بيك و تراب بيك مراجعت كرده به طرف پل خاتون كه در دهنهء آق دربند است رفته از آنجا الى سرخس پنج روز راه است . روز ديگر به پل رسيده عبور كرديم . به آن طرف رودخانه منزل نموده علف و هيمهء فراوان داشت .
اول پل دوازده چشمه است . شش دهنهء بزرگ و شش كوچك . معلوم نيست كه بانى اين بناى خير كدام عاقبت به خير است . ولى مشهور به پل خاتون است .
بنائى محكم و بنيادى مستحكم دارد . ولى روى به خرابى نهاده . اگر تا دو سال تعمير