تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 349

مساهمون:

ص٣٤٩
كه صدر اعظم بود امضاء كردند . ( شهر ذى قعدهء 1324 ) .

[ جلوس محمد على شاه ]

ده روز بعد از امضاء شدن نظامنامه مظفر الدين شاه درگذشت و محمد على شاه نيز بعد از ده روز عزادارى بر تخت سلطنت جلوس نمود . ليكن اشخاصى كه در نواحى قدس او بودند به خيالات سابقه او را در خلوت بر ضدّ ملت تحريك [ مىكردند ] و آن جوان بىتجربه قبول مىفرمود . چنانچه يك سال ميانهء ملت و دولت بسى كوششهاى متباين بروز كرد ولى چون آگاهان ملت از مشرب استبداد برى بودند در عموم مملكت خصوص اهالى آذربايجان كه به سموم خيالات اين شاه واقف بودند سدّ باب مىكردند . ( وزراء اين وقت را بايد نگاه داشت ) .

[ اعزام سردار افخم به عتبات ]

درباريان باز به خيال پردهء ديگر افتاده مقدمهء خوبى چيدند . به اين معنى كه شايد بتوانند بر رشوه علماى اعلام عتبات را بفريبند و ناسخ امضاى مشروطيت را از آن خداشناسان بگيرند . آقا بالا خان سردار افخم را كه سابقا ذخيرهء مظام با او بود با پول گزافى و يك نسخه از نظامنامهء اساسى روانهء عتبات نمود . در طهران شهرت داده شد كه سردار افخم چون از بابت ذخيره باقى داشت قرارا به صوب عتبات و عراق عرب رت . سردار افخم خود را به عراق رسانيد و درباريان منتظر وصول اخبار او بودند و همه روزه در طهران اسباب‌چينى براى به هم زدن مجلس شورا مىنمودند . بعد از آن‌كه سردار افخم در نجف درك خدمت حجج اسلام مثل مرحوم حاجى ميرزا حسين حاجى خليل كه رئيس العلماء و حجتى الاسلام آخوند ملا كاظم خراسانى و آخوند علا عبد الله مازندرانى كرد به هر لطايف الحيلى خواست آنان را بفريبد نشد . نسخهء نظامنامهء اساسى را داد كه شايد بتواند نسخ اصول و مواد آن را بگيرد حضرات نظامنامه را گرفته به دقت در اصول و مواد آن چندين روز ملاحظه و مراجعه فرموده تمام آن را با احكام شرع مطابق ديدند . در ذيل هر اصل و ماده از اصول و مواد آن صحتش را امضا نموده اجماعا مختوم داشتند و آن را در پارچه پيچيده مهر كرده بر سردار افخم دادند كه آنچه بر ما