دولت روس را موافق قاعده بر آن داشتند كه قرارى مشدّد و قانونى مقيد داده شيوهء مرضيه بنا نهادند و به سفرا و قنسولهاى خود حكم صادر نمودند كه هركس دعوى سرقت اموال مىنمايد تفتيش بجا و تحقيق به سزا به عمل آيد .
در صورت تحقيق مدّعا عين مال مسروقه پيدا نشود غرامتى بر كارگذاران دولت ايران و غيره وارد نباشد . چون رأى اجراى [ 62 الف ] ناحساب مسدود گرديد اكنون دعوى سرقت كه روزى دو سه نوبت معمول بود بهندرت و اتفاق اتفاق مىافتد و رفع اين مفسدهء بيّنه از عموم مسلمانان گشته است .
[ كفايت بيست و نهم ] [ : اعزام عباس ميرزا و مادرش به عتبات ]
از توقف نواب و الا عباس ميرزا در ولايت قم بعضى مفسدين فى الارض - كه غالبا هيچ ملكى خالى از [ ين ] طوايف نيست - اسباب آشوبطلبى در دست و در مجارى امور افسادآميز از پا نمىنشسته نواب معزى اليه را به قسمى كه خلاف عطوفت ملوكانه حاصل و شأن شاهزاده و بزرگى ايشان زايل نيايد از ولايت قم حركت و به اماكن مشرفه مسكن « 1 » دادند و حقيقة بدين راه علاوه بر سدّ راه مفاسد منتى بر نواب معزى اليه نهادند .
والدهء ماجدهاش به تسويلات نفسانى و خيالاتى شيطانى از بغداد عزيمت دولت انگليس را تصميم خاطر نهاده ازين خيالش منصرف و عنان حركتش را طوعا و كرها منعطف ساختند و به قسمى لوازم حسن سلوك با نواب معزى اليه مرعى و مسلوك نمودند و رفع بواعث افسادانگيزى از اطراف و جوانب نمودند كه اينك پاى در دامان سلامت كشيده احدى از ارباب افساد و عناد [ را ] به خود راه نمىدهد و به حكم
« وَ إِنْ
[ 62 ب ]
جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما »
در سخنان غرضآميز گوش به حرف مادر خود نيز نمىنهند .
شاهد اين مقال اگر صورت مفسدتى زنگآميز آئينهء خيالش بود در هنگام هنگامهء محاربهء انگليس با وجود تحريك دشمنان بايد حركتى خلافآميز ازو صادر شود . ولى حسن ملاطفات مرقومه او را در چنان وقتى از چنين حركتى مانع و نوشداروى تدابير مسطوره مادهء اين سودا را دافع و قالع « 2 » بود .
هامش
( 1 ) . اصل : مسكون .
( 2 ) . اصل : وقايع