مىگذاشتند و اسباب غيرت جز اطاعت و انقياد سفرا و تملق كسان آنها چارهاى نداشتند .
علاج رفع اين عيب فاحش را جناب اشرف امجد در آن ديدند و اسباب انتظام اين مهم را چنان چيدند كه معايب اين كار را به طريقى كه بود بر رأى جهان آراى اقدس شاهنشاهى عرضه داشته ، معين و مبرهن نمودند كه علاوه بر معايب مذكوره اعيان و اشراف ايران را سرشكستگى و خفتى زياد به جهت چوب خوردن [ 44 الف ] در ممالك فرنگستان حاصل است ، و از اين راه عموم ايران مورد سرزنش و توبيخ ساير دول ، و نيز از دول خارجه ، نه بيم آنكه به اكابر دربار شهريارى اگر نشان ملاطفتى داده شود به واسطهء چوب خوردن و خفيف شدن عظم شأن از ميان خواهد رفت اقدام به اين امر مستحسن كه مايهء مزيد استحكام دوستى دولتين است نمىرود ، و به اجازه و فرمايش همايون كه عموم بركات و خيرات بدون ذات ملكى صفات راجع و عايد است كه روزنامجات اخبار اخبار به خاص و عام فرمودند كه در ايران چوب زدن موقوف است و عنان عزيمت معدلت ملوكانه از اين فعل را جز معطوف به اقامهء اين حدّ ، مردم را از بيم شدت رهانيد و هركس را بر كرسى حقوق خود نشانيد و لطف كاردان است كه بعد از ترك اذيت و چوبكارى شكايت سفرا هم چون برف تموز به تدريج از ميان رفته اگر آن ايّام روزى دو شكايت اعلام مىرفت اين اوقات ده روز اظهار حكايتى نمىشود [ 44 ب ] فانظروا الى آثار رحمة اللّه .
[ كفايت يازدهم ] [ : تعمير عمارات و قنوات ]
تعمير عمارت دلگشا و باغات جنّتنما و اجراى قنوات . . . « 1 » لقاى باقيات صالحات است كه عروس مملكت را غازهء رخسار است و شاهد دولت را زيب عذار آبادى مملكت است و آسايش عباد از مهالك . سكنهء دار الخلافهء طهران را سابقا از قلت آب حالت چنان بود كه در پر كردن حوض احياى ليالى عديده و تحمّل مخارج شديده راحت مىنمودند . به مفاد
« رنج راحت دان چو شد مطلب بزرگ »
تا باغچهء سراى را سيرآب نمايند تحمّل مشقتها مىكردند . اكنون از اجراى قنوات جديده و انهار عديده كه به شهر وارد مىشود كار بدانجا رسيده كه اكثر شوارع را از انهار جاريه ضيق عبور حاصل و بسيارى از صاحبان بيوتات از بيم طغيان آب تقليل انهار را مايلند .
هامش
( 1 ) . كلمهاى ناخوانا ، شايد : زمزم .