[ كفايت ششم ] [ : سلوك سفراى خارج ]
طريق سلوك سفراى خارج ، از بيان سوابق احوال معلوم گرديد كه به محض اشارتى از سفراى دولتى يا نايب سفرا ، اعاظم ولات و اكابر حكام ولات را معزول و مخذول و منكوب و مغلول مىنمودند . تغيير سلوك و تبديل رفتار در عهد كفايت و زمان ضمان حمايت جناب اجل امجد بدان مايه شد كه سفارت « 1 » روس منتهاى بذل جهد نمود و تصوير انواع تمهيدات بر صفحهء كاردانى فرمود كه حسين نام آدم مرحوم ميرزا اسمعيل ميزان آقاسى را كه در هيچ باب صاحبمنصب و احترامى نبود و در تعداد يكى از هزار و اندكى از بسيار [ 40 الف ] اواسط ناس نمىبود ايّامى معدود بدون اذيت و آزار مقيد و محبوس سازند مفيد نيفتاد و به درجهء قبول موصول نيامد . قونسول گيلان براى امضاى همين مدعا به دربار فلك اقتدار آمده به حبس ده روزهء او براى بقاى شأن سفارت قناعت نمود و جناب اجل امجد تمكين نداده و به جوابهاى شافى و ادلهء كافى مجابشان داشتند . « زين حسين تا آن حسين فرقى است ژرف » .
[ كفايت هفتم ] [ : بروات ديوانى ]
در باب بروات ديوانى كه شرح احوالش سابقا صورت بيان يافت كه صاحبان آن در مقام ريش گاو وصول عشر آن را به خيال خود راه نمىدادند و اگر بر فرض محال نيم عشر از آن دست مىآمد دور نبود كه از مسرّت موفور به مرگ مفاجات رسد ، اكنون از عنايات جناب اشرف امجد كار بروات و اسناد ديوان قدرنشان بدان مقام رسيده كه ارباب برات را نهايت شكوه و شكايت در ده پانزده روز موعد بروات تجارت است «
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ
و يثبت ما يريد » .
در اوايل [ 40 ب ] هذه السنهء ئيلانئيل هزار و دويست و هفتاد و چهار روزى به عادت معهود در دربار سعادت نمود جناب جلالت مآب اجل امجد جبههسا بودم . يكى از كتّاب سعادت اكتساب ديوان قدرنشان برات مواجب خود را به مشرف خزانهء عامره داده اظهار نموده كه اين برات را به نظر مبارك بندگان اشرف برسان و بعد از نوشتن حاشيه وجهش را برسان و در ضمن اين كلام اعلام نمود كه اگر در نوشتن حاشيه عاجلا تأملى فرمايند مطلقا به عرض مجدد رضا ندهم و منّتى ازين راه بر خود ننهم . چه وجه برات مقطوع الورود و منتهاى تفاوتش يك دو ماه دير و زود است . پس اصرار در آن
هامش
( 1 ) . اصل : سفرارت