ذكر [ مصاحبت ] و طريق سلوك منسوبان دولت آل عثمان با ابو المعصوم خان كه در حين سفارت مومى اليه در ذهاب 277
و اياب رخ نموده
چون حسب الامر اعليحضرت ظل اللهى مقرر شده بود كه بيگلربيگى ايروانكس به رفاقت ابو المعصوم خان روانهء روم نموده بر كيفيت سلوك فرمانفرماى آن مرز و بوم ، مطّلع و بعد از معاودت روانهء كرياس گردون اساس و كيفيت حالات را قبل از استسعاد سفير مزبور به شرف پايبوس سعادت مأنوس مقروع سمع همايون سازد و بيگلربيگى مشار اليه خان محمد بيك را كه به رفاقت ايلچى مشار اليه مأمور نموده بوده روانهء درگاه جهانپناه و وقايع مذكوره حسب التقرير او نگاشتهء كلك وقايعنگار مىشود . و آن ، چنان است كه چون سفير مزبور از ثغور ايروان عبور نموده ( 144 ب ) داخل ممالك روم مىگردد ، مهماندار وارد گرديده به امر مهماندارى ، قيام و روز به روز اخراجات يومى را جنس سرانجام [ مى ] نمايد تا آنكه بعد از دوازده روز وارد ارزن الروم و مهماندار پاشاى الكاء مزبور وارد و به طريق معهود ، سلوك مسلوك مىداشته و در آنجا خرج يك روزه را به دويست و چهل قروش بر آورد و در عرض راه نقد مهمسازى مىنمودهاند تا آنكه وارد بلدهء طوقات گرديده پاشاى آنجا نيز مهماندارى كه در عرض راه به امر مضايفت ، قيام ، تعيين نموده روانهء دار السلطنهء استنبول مىگردد . و مهماندار مزبور بعد از دو سه منزل ، فرارى گرديده اخراجات چند روزه از سركار ايلچى مىشده و در روز دخول استنبول قايم مقام كه نايب وزير اعظم مىباشد ، سلام آقاسى خود را به استقبال فرستاده و يك رأس اسب مكمل يراق به عنوان يادبود به كنار دريا ارسال مىدارد . ايلچى از مركب مركوب مزبور ، تقاعد ورزيده به اسب خويش سوار و داخل آن ديار مىشود و مردم شهر ، جمعيت نمايان و استقبال شايان مىنمايند .
و چون ايلچى از سوارى اسب قايم مقام امتناع نموده بود ، مومى اليه ابواب ملاقات را مسدود مىدارد و ايلچى بعد از توقف دوازده روز روانهء اورنه مىگردد و در خارج شهر ، چاوشباشى خواندگار با جمعى به استقبال آمده او را داخل خانه [ اى ] معين مىنمايند و پس از دو سه روز ، ينكچرى آقاسى اسبى مكمل يراق با زين ( 145 آ ) ده يك دوز و لجام مطلا يادبود نموده و كسان هر يك از امراء و ارباب مناصب نيز آمده گزارش تعارفات و تواضعات رسمى به طريق دستور و آيين نمودهاند . و بعد از آن