دورهء پهلوى
دورهء پهلوى را من سه قسمت ميكنم :
قسمت اول
از كودتاى 3 اسفند 1299 تا 15 آذر 1304 ، هشت ماه چند فوج و عدهاى سوار دور تبريز را گرفتند ، مردم شهر در دفاع فايق آمدند ، عدهاى قزاق در يكشب بتهران مستولى شدند و آب از آب نجنبيد اين بود تفاوت خواب با بيدار و نتيجهء زمامدارى سپهدار .
رضا خان بقول خودش در قزوين نهايت آرزويش وزارت جنگ بوده ، بالاستحاق سردار سپه است ، مردم از اوضاع دلتنگ ، از احمد شاه مأيوس ، سردار را مرد كار ديده دور او گرد آمدند تدابير معكوس و تملق چاپلوس روزبروز هواى سردار را بالا برد ، احمد شاه هم بىعنايت باوضاع ، هردم مملكت را وداع ميگويد التمر يانع و الناطور غير مانع .
نظام ، نظميه و امنيه در فرمان سردار است ، كرسى رياست وزراء هم تفويض او شد ، بالطبع حكام ولايات هم در تحت نفوذ او درآمدند ، جمهورى را آقايان منور الفكر اقرب به عمل ميدانند با اينكه ابعد بمصلحت است دور علم جمهورى آتشافروزى كردند آخر نقش بر آب شد رنگ سلطنت ريختند ، روز 15 آذر از قوه بفعل آمد وقع القوس فى يد بارىها .
در دورهء رياست وزراء هيجانى در ادارات و جريانى در امور پيدا شده بود همه اميدبخش اگر برداشت بآداب جاهليت بود فرو داشت جبرانى نمود .
قسمت دوم
در اين دوره كه دورهء اول سلطنت است رعايت افكار و عنايت بشعار ميشد ، اشاره بحسن اخلاق ميرفت ، به حضرت عبد العظيم تشريف ميبردند . انعامات ميدادند . طايفهاى از متجددين خواستند پهلوى را به خود نسبت بدهند در مدرسهء تربيت را بست و طويله كرد ، مجلس مقامى داشت و ملت احترامى ، تأسيسات مفيد بسيار شد ، بساختن راهآهن توفيق يافتيم اقتصاديات نمو لايق كرد ، قوانين از مجلس گذشت ، عايدات دولت روزبروز افزود ، شهرها بخيابانهاى وسيع و عمارات مجلل مزين گشت ، دولت كه هميشه دستش براى مختصر مبلغى دراز بود صدهزار ليره بدولت شوروى مساعدت ميتواند كرد .
سلام تخت مرمر
برنامهء دهساله در نظر گرفته شد ، اساس برنامه آوردن نويها بجاى معمولات و آداب كهنه است و ياد از دورهء پهلوانى لباس متحد الشكل ، قران ريال شد ، من كيلو ، ذرع متر ، دينار يك برده بر ارزش افزود ( و سودى نبود ) بنائى ، نجارى ، خاتم -