جواب مبشر السلطان « 1 »
قربانت شوم شبم به زيارت دستخط مطاع روز روشن گرديد ، سلامت وجود مبارك را شكر نمودم ، تلگراف تهران هم اطاعت شد ، خبرى از طرفى نيست هر ساعت اطلاعى برسد تصديع حضور مبارك مىدهم خاطر مبارك راحت باشد . زياده تصدقت مبشر السلطان
سواد راپرت شاهزاده مبشر السلطان رئيس تلگرافخانهء فارس براى غلامعلى خان كه به خط خود معزى اليه ملاحظه شد ديروز هم راپرتى تقريبا بمضمون ذيل مخابره شد :
بواسطهء ناامنى راهها جنس به شهر نميآورند ، نان در كمال بدى و گرانى ، اطراف بىاندازه مغشوش و هرروز دستهدسته غارتشدگان به شهر ميآيند ، سواد مطابق اصل است .
دروغهائى كه قنسول بسفارت مخابره مىكند كافى نيست رئيس تلگرافخانهء خودمان هم راپرت دروغ بتهران ميگويد ، من با ديدن اصل اين راپرت به روى خود نياوردم ، فرضا بتهران ميگفتم ميفرستادند بسفارت انگليس هرچه سفارت ميگفت به من جواب ميدادند .
ايضا سواد كاغذ مبشر السلطان بغلامعلى خان : « قربانت شوم اولا از بابت نقد خواستن قيمت تلگراف خيلى عذر ميخواهم و بشهادت شاهزاده مظهر الدوله كه حاضرند تقصير از همقطارى است كه به بنده اظهار ننموده و الا اينقدرها در تحويلخانه آبرو دارم ، راستى خيلى عذر ميخواهم ، ثانيا پس از رفتن همقطارى دو فقره روزنامه جزو روزنامجات پيدا كردم كه ملاحظهاش تصور كردم براى حضرتعالى لازم باشد پاكت كرده بودم بفرستم كه همقطارى آمد با همين عريضه ارسال داشت ، چون اين روزنامجات بايد به ترتيب جاى خود گذارده شود ، مستدعم زودتر اعاده فرمائيد . آقاى فاتحزاده هم الان رفتند راه بروند ، براى خواب بنده منزل بيابند ، هرگاه فردا ساعت چهار بغروب بيرون نرفته بودند و منزل بودند تلفن ميكنم سرافراز فرمائيد ، جزئيات هم امشب تا فردا تحقيق و عرض مىشود .
زياده تصدقت مبشر السلطان
نامهء كاكس باليوز انگليس به شيخ محمد حسين تنگستانى
جناب مستطاب علام فهام شيخ محمد حسين زيدت افاضاته چون يقين دارم كه رعيت صادق ايران هستيد مقتضى ميدانم كه حقايقى را كه شايد نزد خودتان هم باشد به آن دوستدار اطلاع بدهم . دولت انگليس از سابق دوست صادق ايران بوده و در اشكالاتى كه ايران داشته مساعدت نموده ، دولت آلمان و عثمانى سعى دارند كه بىطرفى ايران را پايمال نمايند ، معلوم شد كه قنسول آلمان در بوشهر سعى دارد كه اهالى تنگستان را تحريك بحمله به بوشهر نمايد ، لازم شد كه از بوشهر دفع شود ، از اوراق موجود معلوم شد كه سفير آلمان بدستيارى مأمورين سوئدى ژاندامرى بدون اطلاع دولت ايران امراء و اعيان جنوب را ميخواهد برانگيزاند بمخاصمه با دولت انگليس كه هيچ قصد غير از دوستى با خودتان ندارد ، نهتنها خودتانرا دچار مصيبت خواهيد كرد بلكه ثلث دولت خود را نيز مال المصالحه قرار خواهيد داد . . . كاكس باليوز انگليس مقيم بوشهر . »
جواب 4 جمادى الاولى 33
جناب مستركاكس باليوز انگليس مقيم بوشهر ، تلگراف شما رسيد ، اگر چه باصداقت در تابعيت دولت عليهء ايران حق مخابرهء مستقيم با شما كه نمايندهء اجنبى هستيد نداشتم كما اينكه مخابرهء شما هم ميبايست بتوسط حكومت جليله باشد ، ولى بملاحظهء ضرورت وقت بجواب مبادرت مينمايد .
در اينموقع كه دولت جليلهء ايران مسلك بىطرفى اختيار نموده ، ملت نيز با وصف معلوم بودن احساساتش ، متابعت دولت را كرده است ، دست از پا خطا ننموده . اگر بديدهء انصاف ملاحظه شود دولت انگليس و روس اين بىطرفى را محترم نشمرده و مداخلات دولت متبوعهء شما و روس در خليج
هامش
( 1 ) - در رياست وزراى من سردار اسعد جعفر قلى خان اين مبشر السلطان را خواست معاون كند ، از من احوال پرسيد كه در فارس رفتار او چه بود ؟ گفتم مثل همهء مأمورين ، توضيحات بيشتر ندادم ، چه گذر عارف و عامى همه بر دار افتد ، آنكه مبشر اللسلطان نيست كيست ؟