سهشنبه 26 رمضان 1311 قمرى
« 55 » هو فرزند عزيزم الان كه ظهر روز شنبه بيست و سوم است ، در زرقان اتراق كردهايم كه ترتيب مال و بنه و باربندى را درست كنيم . باران هم از ديشب الى حال متصل باريده است . صحراى ما بين زرقان و پل خان « 56 » دريائى است كه به قدر دو ذرع آب قديم و جديد به روى پل خردهها ايستاده است . ملاحظه كنيد حالت عبور مال و بنه و شتر و كالسكه از اين صحرا و پل چه حالتى خواهد بود . چهارصد مال مفلوك همراه است ؛ هرچند اسبهاى خودم و مير پنجه است ، براى علف لاغر كرده بوديم . اسبهاى جناب سعد الملك هم بواسطهء ذهاب و اياب و علف نخوردن ، بىپا شده است ؛ قاطرهامان همينطور . قاطرها و شترهاى مكارى بدتر از مال ما است ، به علت آنكه ما جو و كاه داده بوديم ، اينطور است . آنها كه بواسطهء كميابى جوى درستى ندادهاند ، معلوم است چه حالتى دارند .
لابد شنبه و يكشنبه را در زرقان لنگ كنيم .
از فضل خداوند و بركات اولياى خدا ، چنان بيرون آمدنى شد كه براى مرحوم حاجى معتمد الدوله و حاجى حسام السلطنه طيب الله مضجعها دست نداده بود ، چه از حيث حساب و باقى و چه از احترام ايام توقف و روز حركت . در واقع مىتوان استدلال بر اقبال كرد ، خصوصا بودن ساعد السلطنه . باقى هم حالت همان است كه سابق نوشتهام .
آنچه متعلق به امامقلى خان و بهادر خان و عبد الله خان است ، حوالهء قشون است . باقى حاجى ايلخانى هم تمسك و سند به اسم ساعد السلطنه است . چيزى كه متعلق به خودم است ، فقط اصلا و فرعا دوازده هزار تومان باقى نصير الملك است ؛ آن هم به اين واسطه كه از چهار طرف او را محاصره كردهاند ، صاحب ديوان بدون حساب و حرف صحيح حكما پانزده هزار تومان مطالبه و متصل تلگراف از صدر اعظم و ركن الدوله صادر مىكند كه بدون قبول عذر بگيرند . ركن الدوله ظاهرا به اسم مساعدهء ابوابجمعى ، پانزده هزار تومان بدون قبول عذر مىخواهد . ظن غالب آن است ، كارش به فرار تهران بكشد . كار ميرزا آقا خان و مير سليمان خان برادرش هم به فرار كشيده است ، زيرا كه تشويش جانى دارد . مير شريف خان هم خيال رفتن كرمان را داشت كه با طايفه برود ، وقتى كه خبر حكومت صاحب ديوان رسيد ، موقوف كرده است . مير عبد ابو سيفى با مير محمد مراد همدست شده ، آتشى برپا كردهاند در غارت و دزدى . انشاء الله تا آخر سال معلوم مىشود ؛ اگرچه براى دولت ابدا تفاوت ندارد .
هامش
( 55 ) - اين نامه در زرقان فارس نوشته شده است . بين تاريخ نگارش نامه ( بيست و سوم ) و تاريخ ارسال آن ( بيست و ششم ) سه روز فاصله است .
( 56 ) - محلى است در فارس و نيز نام رودخانه و ارتفاعاتى . در فرهنگ جغرافيائى ايران ( جلد هفتم ، استان فارس ) ذيل « زرقان » چنين آمده است كه ، زرقان از شمال به رودخانهء كر و پل خان و ارتفاعات پل خان محدود است .