و در نتيجهء كليهء مدارس و دانشكده و دانشگاهها در پاريس تعطيل شد . چون وضعيت زندگى در پاريس روزبهروز گرانتر و سختتر شده بود محمد على خان چندين مرتبه به سفارت ايران مراجعه و تقاضاى كمك و مساعدت نموده هميشه جواب يأسآور شنيده و شديدا در مورد خورد و خوراك روزانه مستأصل گرديده بود . بالاخره اجبارا در ماه اوت سال 1914 ميلادى كه دولت فرانسه بسيج همگانى اعلان و طبق فرمان مارشال ژوفر « 1 » كه فرماندهى كل ارتش فرانسه را به عهده داشت هر خارجى كه مايل بود مىتوانست در لژيون خارجى « 2 » نامنويسى نموده وارد ارتش فرانسه شود ، او هم در همين تاريخ داوطلبانه وارد ارتش فرانسه شد و به جبههء جنگ آمين « 3 » در شش كيلومترى خط دفاعى مقدم اعزام مىشود . از اتفاقات روزگار در همين جبهه جنگ آلمان تمام قدرت نظامى خود را به كار برده و ناگهان گاز سمى جنگى استعمال نمود و به وسيلهء توپخانهء سنگين خود كليهء خطوط دفاعى مقدم و خط دوم ارتش فرانسه را هدف و مورد تهاجم شديد قرار داده ويران نمودند و در اثر همين تهاجم غافل - گيرانه نود درصد نفرات مستقر در اين جبهه مسموم و نابود شدند كه از جمله هزاران سرباز فرانسوى و خارجى يكى هم محمد على خان بوده است .
در اين صفحات آخرين نامهء او را كه بامداد از درون سنگر به پدر خود نوشته به اطلاع خوانندهء عزيز مىرسانم . مرحوم ممتحن الدوله كه مدت شش ماه از فرزندش بىاطلاع بوده و از ورود داوطلبانهء او به لژيون خارجى فرانسه و اعزام او به جبههء جنگ دو سال بىخبر بوده براى پيدا نمودن آن شهيد ناكام با تمام مقامات رسمى و دولتى و دوستان مقيم فرانسه و انگليس بخصوص مرحوم علاء السلطنه كه در آن سالها وزيرمختار ايران در انگلستان بود مكاتبه و متوسل و استمداد نموده . ولى متأسفانه اثرى از وجود او به دست نيامد و اغلب نامهها و تلگرافات بلاجواب و يأسآور و همهء تجسسات آن مرحوم مأيوسكننده و بىنتيجه ماند .
از جمله نامههايى كه از فرانسه به عنوان مرحوم ممتحن الدوله رسيد نامهء بسيار مؤثر و تسليتآميز رئيس الوزراء وقت فرانسه رموند پوآنكاره « 4 » بود كه مفقود شدن محمد على خان را به آن مرحوم اطلاع داده و اعلام نموده بود كه نام آن شهيد را جزو صورت اسماء سربازان شهيد در راه آزادى ملل و بخاطر استقلال فرانسه منظور و در صورت اسماء سربازان شهيد گمنام روى يكى از لوحههاى مرمر آرامگاه سرباز گمنام واقع در ساختمان آرك دوتريمف دواتوآل « 5 » پاريس حك خواهد شد .
فرزند هشتم : نصرت الملوك
هشتمين فرزند بانو نصرت الملوك در سال 1275 شمسى متولد شد . تحصيلات ابتدايى خود را به رسم آن روز به وسيله آموزگار سرخانه فراگرفت . مدتى هم به فراگرفتن موسيقى ايرانى و زبان فرانسه پرداخت .
در 1297 شمسى در سن 22 سالگى با سلطان مرتضى يزدانپناه ( مرحوم سپهبد مرتضى
هامش
( 1 ) -Marechal J . J . Joffre( 2 ) -Legion Etrangere( 3 ) -Amiens( 4 ) -M . R . Poincare( 5 ) -Arc - de - Triamphe de l'Etoile