آنان پر مىشود و از طريق دريا مردم به تجارت و اغراض خود مىرسند و در اين امر مسائلى جريان دارد كه همگى مسخّر اراده و قدرت الهى است ، يعنى خداوند است كه قدرت و تكنيك ساخت كشتى را به بشر تعليم داده و آب را سيّال و جارى نموده و قانون شناورى اجسام در آب را مقدّر كرده و باد و ساير قواى محرّكه را آفريده تا مجموعهء اين مسائل باعث حركت كشتى شود و اين اسباب بدون اذن الهى هيچ اثر و خاصيّتى نخواهند داشت و نيز خداست كه ساير وسائط نقليّه را قرار داده كه بشر در حمل و نقل خود از آنها بهرهمند شود ( شامل چهارپايان ، ماشين ، هواپيما ، زيردريايى و ساير وسايلى كه در آينده از آنها براى حمل و نقل استفاده خواهد شد )
و فقط خداست كه انسانها را از غرق شدن حفظ مىكند و اگر خدا بخواهد كه آنها را غرق كند ، در اين صورت احدى نمىتواند به فرياد آنها برسد يا آنها را نجات دهد ، مگر به جهت رحمتى از ناحيهء خدا كه شامل آنها شود و بواسطهء آن تا مدّتى معيّن كه خداوند تقدير كرده ، زنده بمانند و از مواهب حيات بهرهمند شوند .
( 45 )
( وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَ ما خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ )
: ( و زمانيكه به آنها گفته شود بترسيد از آنچه در پيش رو و پشت سر داريد ، شايد مورد رحمت واقع شويد « 1 » )
( 46 )
( وَ ما تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آياتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كانُوا عَنْها مُعْرِضِينَ ) *
: ( ولى هيچ آيتى از آيات پروردگار به نزدشان نمىآيد ، جز اينكه آنها از آن اعراض مىكنند )
بعد از آنكه آيات ربوبيّت را برشمرد اينك مشركان را مذمّت و ملامت مىكند به اينكه از اين آيات روى گردان شدهاند به آنها توجّهى نكردهاند و وقتى به آنها گفته مىشود با وجود اين آيات روشن از معصيت خدا در حال و آينده و از گناهانى از قبيل شرك كه در گذشته به آن مبتلا بودهايد ، بپرهيزيد و يا از شرك و گناهانى كه در دنيا مىكنيد و از عذابى كه در آخرت در پيش خواهيد داشت پروا كنيد تا شايد مورد رحمت
هامش
( 1 ) . در تفسير مجمع البيان از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه دربارهء اين آيه فرمودند : يعنى بپرهيزيد از گناهان امروزتان و از عقوبتهاى فردايتان .