عَلى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً )
: ( محمّد صلّى اللّه عليه و إله و سلم رسولخدا است و كسانى كه با او هستند در مقابل كفّار شديد و بىرحم هستند و در ميان خود مهربان و دلسوز مىباشند ، آنها را مىبينى كه همواره در ركوع و سجودند و در طلب فضل و رضايت خدا مىباشند ، علامتشان در چهرههايشان از اثر سجده نمايان است ، اين توصيف ايشان در تورات است ، امّا وصف آنها در انجيل اين است كه آنها مانند زراعتى هستند كه از شدّت بركت پيرامونش جوانههايى مىزند و آن جوانهها هم ستبر مىشود و مستقيم بر پاى خود مىايستد ، به طوريكه كشاورزان را به تعجّب وا مىدارد ، اين به جهت آنست كه كفّار را بوسيلهء آنها به خشم آورد ، خداوند به كسانى در ميان آنها كه ايمان آورده و اعمال شايسته بجا آورند وعدهء آمرزش و اجرى عظيم داده است . )
مىفرمايد محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم فرستاده خداست و مؤمنان و كسانى كه به او گرويدهاند ، دو صفت متضّاد شدّت و رحمت را با هم آميختهاند يعنى در برابر كفّار شديد و بىرحم و در ميان خودشان مهربان و رحيمند و آنها مستّمر در نماز و مداوم بر آن هستند بطوريكه همواره آنها را در حالت ركوع و سجود مىبينى و در طول زندگى در طلب عطيّه و ثواب الهى و رضايت خدا هستند و سجدهء آنها كه نشانهء تذلّل و خشوع آنهاست در چهرهء آنها اثرى گذاشته كه آن اثر و سيما نشانهء خشوع براى خداست و هر كس ايشان را ببيند آنها را از اين علامت مىشناسد .
بعضى مفسران « 1 » اين نشانه را اثر خاكى دانستهاند كه مؤمنان بر پيشانى دارند چون آنها بر فرش يا جامه سجده نمىكنند ، بلكه فقط بر خاك سجده مىنمايند .
و بعضى ديگر « 2 » اين سيما را نور محّل سجدهء مؤمنان در روز قيامت دانستهاند و آنگاه مىفرمايد اين توضيحاتى كه گفتيم اوصاف مؤمنان است كه در تورات و انجيل از
هامش
( 1 ) . تفسير مجمع البيان ، ج 9 .
( 2 ) . تفسير مجمع البيان ، ج 9 .