فراهم سازد .
8 - اغتشاش ماليه كه كاملا در تحت نفوذ بلژيكيان رفته گرچه سروصورتى باداره نمودن آن دادهاند ولى با چند كرور خرج كه در حقيقت فرع زياده بر اصل مىباشد و اين اختيارات را قانونى كه موسوم است بقانون 23 جوزا و در مجلس شورايملى بواسطه اعتمادى كه بشوستر آمريكائى خزانهدار ايران داشتهاند وضع شده و پس از انفصال قهرى او بدست بلژيكيان افتاده و در تحت نفوذ روس و انگليس درآمده از مصرف نمودن وجوه خزانه دولت در راههائى كه با سياست آنها منافى است مانند خرج قشون و راه بردن اداره ژاندارمرى خوددارى نموده بمسامحه ميگذرانند و اين يكى از اسباب هيجان افكار است كه ميخواهند دست بلژيكيان را از تصرف در ماليه مملكت كوتاه نموده ماليه را بمصارف الزم برسانند .
9 - رقابت ايلات با يكديگر و ترويج اين رقابت بواسطه تحريكات اجانب و تعليمات مختلف كه به آنها داده مىشود و كمكهاى مادى و معنوى هردسته از متخاصمين از ايلاتى كه متمايل به آنها است و تأثيرات حكم جهاد در ايلات مخصوصا ايلات سرحدات عثمانى و حدود غربى و هم اختلاف دو دسته كه بنام حزب سياسى مداخله در امور ميكردند و هريك اقدامات ديگرى و هردو اقدامات دولت را بىاثر ميگذارند بملاحظات شخصى بنام حزب دموكرات و اعتدال .
و بالجمله بواسطه اين اسباب كه بعضى از آنها نوظهور و از عوارض جنگ اروپا است و بعضى نتيجه مقدماتى است كه در دورههاى گذشته چيده شده مخصوصا در چهار سال فاصله ما بين خلع محمد على شاه و تاجگذارى سلطان احمد شاه مملكت دچار بحران شديد شده است در كابينههائى كه تشكيل ميشد اوائل امر تنها ملاحظهئى كه بود اين بود كه از هواخواهان روس و انگليس هردو تشكيل شده باشد كه موجب دلتنگى آن دو رقيب كه اكنون با يكديگر به ظاهر دست اتحاد دادهاند نباشد ولى بعد از ظهور فتوحات آلمان و عثمانى ملاحظه رضايت آنها هم جزو ملاحظات آمده تكليف تشكيل كابينه مشكلتر گشته است .
ميرزا محمد على خان علاء السلطنه در وقت تاجگذارى رئيس الوزراء بود و
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 284
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٨٤