بلى انقلاب فكرى است كه ميتواند در ميان نااميديها روشنائى اميدى نمودار سازد و در سعادتى به روى ملت بگشايد انقلاب فكرى است كه سرچشمهاى بسته را باز مىكند و افكار خسته را روح حيات ميبخشد انقلاب فكرى است كه ميتواند خفتگان را بيدار و بيهشان را هشيار نمايد .
ملت فرانسه چه ميداشت اگر قرن هفدهم را نميداشت و قرن اعظم فرانسه چه بود اگر نويسندگان بزرگ و گويندگان سترك در آن نميبودند .
بالجمله ملت ما مملكت ما در اين حال محتاج است بانقلاب فكرى و ادبى محتاج است به تنقيه نمودن سرچشمهاى افكار محتاج است بتشويق ارباب قلم و بترغيب گويندگان و نويسندگان و ديگر آنكه زبان شيرين ما كه بدبختانه كمتر روز خوشى در عمر طولانى خويش ديده است گاهى در فشار ستمكارى تركى تاتارى ميزيسته گاهى در لگدكوب حمله تازى استخوانهايش درهم شكسته اينك روزگارى است كه دستخوش لغات و اصلاحات زبانهاى غربى گشته روزبروز زحمت تازه سربار دوش ناتوان او ميگردد جمعى از نورسان اروپا ديده باظهار فضيلت بىاساس بوى ستم مينمايند و جمعى از ارباب قلم تيغ جفا به روى آن ميكشند و بالجمله زبان ما عليل و ناتوان بدست صاحبغرضان گرفتار بىطبيب و بىدوا و بىپرستار مانده است .
بديهى است در اين حال حاجتمندى بيك مجلس علمى و ادبى كه بتواند به زبان ما خدمت نمايد بتواند وسائل انقلاب فكرى و ادبى را فراهم آورد بتواند درهاى بسته افكار قوم را بگشايد از مسلمات به نظر ميآيد .
اين بود كه درصدد تأسيس چنين مجلسى برآمدم كه از روى اساس آكادميهاى ملتهاى مترقى با رعايت عادات و اخلاق ملكى تأسيس گردد و تصور ميكنم تأسيس مزبور اهميتش از تأسيس مكاتب جديد كمتر نباشد .
خلاصهء در اين راه كوشش نمودم تا پس از تاجگذارى كه دولت تازه تشكيل شد و وزارت معارف نامزد ميرزا نظام الدين خان مهندس الممالك كاشانى گشت « 1 »
هامش
( 1 ) مهندس الممالك مردى تحصيل كرده و دنيا ديده است كتاب مهمى در هندسه عالى تأليف نموده اكنون كه وزارت معارف را دريافته ميخواهد نام نيكى در اين رهگذر بگذارد .