عميق انگليس و آرزوهاى دور و دراز روس را در برابر نظر اعتبار گذارده در ترقى دادن قواى حربيبه خود و ايجاد آلات و ادوات محير العقول سر او علنا دقيقهئى فروگذار نميكرد و از طرفى با دو دولت اطريش و ايطالى عقد اتحاد بست و عثمانيانرا بالوپر ميداد و قشون ايشان را پرورش آلمانى مينمود و بالجمله روزگارى سياست اروپا كه كنهش رقابت انگليس و آلمان بود در دو كفه ترازوى اين اتحاد و آن ائتلاف موازنه ميشد و چربيدن يكى از اين دو كفه بر ديگرى در انظار اروپائيان برهم خوردن عالم تمدن و غير ممكن الوقوع تصور ميشد .
على الخصوص كه ائتلاف مثلث ناتوانى خود را در مقابل تهيه نظامى فوق العاده آلمان حس كرده علاوه بر تهيه وسائل مدافعه بوسائل معنوى هم متوسل شده صلح طلبى و ترك جنك و ريختن آلات حرب را بوسيله مطبوعات و بواسطه كنگرهها و كنفرانسهاى صلحپرور ترويج مينمود و در سالهاى آخرين اين اقدامات بر زيادت شده چون ميبينند ترقيات قشونى و تهيههاى حربى آلمان روزافزون و موجب اضطراب خاطر حريفان گشته به حدى كه فرانسويان به خيال افتادهاند مدت مشق نظامى اجباريرا كه دو سال بود سه سال نمايند مدتى اين مسئله مطرح مذاكرات پارلمانى فرانسه بود و موجب نارضائى مردم مخصوصا سوسياليستها نميخواستند زير بار اين صرف وقت و مال رفته باشند و بالاخره دولت روس فرانسويان را مجبور كرد مشق سه ساله را بپذيرند بلكه بر قواى مؤتلف افزوده گردد اين كار موجب هيجان شديد در افكار آلمانيان گشته آنها را به خيال انداخت زودتر شروع بعمليات كرده از موفقيت حاصل نمودن دول مؤتلف در تزييد قواى خود جلوگيرى نمايند على الخصوص كه روسها در سالهاى آخرين نشو و نماى زياد ميكردند يعنى پس از شكست خوردن از ژاپون در سنه 1305 ه و مأيوس شدن از شرق اقصى هم خود را مصروف پيشرفت در وسط آسيا كردند و بهترين شاهد اين مطلب تجاوزات آنهاست به وطن عزيز ما در اين حال خطر روس بآلمان و اطريش و از آنها بيشتر بعثمانى روزمره نزديك ميشد خصوصا بعد از مداخلههاى مسلح او در شمال ايران كه تهديد فعلى بعثمانيان بود اين از يكطرف و از طرفى تحريكاتى كه او بدول كوچك بالكان بر ضد عثمانى ميكرد
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 269
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٦٩