بوسيله شركت در اين كنگره در مرئى و منظر عالميان ميآيد خوشحال ميگردم .
بديهى است نظير اين مكتوب كه بنگارنده نوشته شده به چند نفر از هموطنان من نيز نوشته شده است بعضى اهميت نداده بىجواب گذاردهاند و بعضى جواب مختصرى دادهاند پس از چندى مكتوب دوم كنگره بنگارنده ميرسد حاصل مضمونش آنكه از جواب اوراقى كه بايران فرستاده شد تنها از مكتوب شما معلوم شد به مقصد ما پى بردهايد لهذا از شما ميخواهيم رساله راجع بايران را شما بنويسيد و چون تهران از لندن دور است قبول خود را تلگرافا اطلاع بدهيد و اگر نمينويسيد و اميد دارم رد نكنيد باز تلگرافا خبر بدهيد - وصول اين مكتوب مرا بانديشه فرو ميبرد از يكطرف اين تكليف را مشكل ميدانم از بابت اينكه چيزى بتوان نوشت كه در محضر دانشمندان ملل قابل خواندن باشد خاصه كه با اوضاع حاضر مملكت و ملاحظاتى كه هست نوشتن حقايق كار آسانى نيست بر خلاف واقع سخن گفتن و پردهپوشى كردن هم جايز نميباشد از طرف ديگر دو انديشه مرا باقدام باينكار تشويق مىكند اول آنكه اگر من رد كنم شايد ديگرى قبول اين خدمت را نكند و موقع از دست برود در صورتى كه در اينوقت ايران بىنهايت محتاج است در برابر افكار دانشمندان ملل مختلف عالم اظهار حيات بنمايد خاصه كه در نظامنامه كنگره از ملل شرقى براى ايران و هند و چين و ژاپون عنوان مخصوص قرار دادهاند و بر ما لازم است در اين مقام از شركت در اين كنگره و ديگر مجامع بين المللى هركجا منعقد شود استفاده نمائيم دوم آنكه چون از اوضاع حاضر و اغراض نفسانى رفقا بىنهايت افسرده هستم اقدام به اين كار را كه سروكارش با مردمى است كه طرف هيچگونه غرض و مرض با من نيستند براى خود غنيمت دانستم و گفتم شايد به اين وسيله بتوان قدمى رو بسعادت برداشت .
بهرحال تلگراف قبول خود را مخابره كرده در صدد ميشوم مقصد كنگره را انجام بدهم ميرزا مهديخان مشير الملك وزير مقيم ايران هم در لندن مرا در هرپست كتبا تشويق مىكند كه با مطالب كنگره همراهى كنم و محسنات مساعدت ايرانيان را به اين كنگره شرح ميدهد خلاصه از طرف كنگره دستور العمل نگارش رسالهئى كه خواستهاند رسيد يكى آنكه عده كلماتش از چهار هزار و سيصد كلمه علاوه نباشد ديگر اينكه از
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 154
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٥٤