ديده مىشود در اثر اين رفتار است سردار اسعد از سخن من متأثر شده اظهار تحاشى مىكند ولى مسلم است تاريخ بىغرض هرچيز را در جاى خود ثبت مينمايد بالجمله اگر بخواهم مفاسديكه بواسطه اين اختلافهاى مركز در تمام مملكت رخ داده بنويسم موضوع اين كتاب تغيير مينمايد همان بهتر كه نگارش احوال اسف اشتمال را بتواريخ مفصل ايران واگذاريم چيزى كه در اين حال بمنزله روشنائى در ميان تاريكيها است فتوحات زنجان و آذربايجان مىباشد كه مجملى از آن از اينقرار است .
اردوئى از تهران برياست جعفر قليخان سردار بهادر خلف سردار اسعد و يپرم خان ارمنى براى سركوبى متمردين شاهسون حركت كرد و در باطن دستور داشتند متمردين زنجان را كه رئيس آنها ملا قربانعلى مجتهد معروف آنجا است نيز تنبيه نمايند زيرا كه در موقع فتح تهران جوانى بيست و دو سه ساله مدعو بعظيمزاده از مجاهدين با مسلك با چند نفر از مجاهدين مأمور مىشود زنجان را در تحت قدرت حكومت جديد نگهدارى كند آن جوان بزنجان رفته مشغول خدمت مىشود ارتجاعيون زنجان با او طرف شده او هم قوهئى نداشته كه بتواند مقاومت كند ملا قربانعلى بمباح بودن خون او و همراهانش فتوى ميدهد اراذل و اوباش به خانه عظيمزاده ريخته او و همراهانش را بانواع بيرحمى قطعهقطعه ميكنند و زنجان را به حال هرجومرج شديد مياندازند تا اردوى تهران ميرسد ميان اردو و ارتجاعيون زنجان جنگ شده جمعى كشته ميشوند و بالاخره ملا قربانعلى گرفتار و بعراق عرب تبعيد مىشود اردوى منصور از زنجان روانه آذربايجان شده بجانب اهر ميرود استعدادى هم از آذربايجان به او ملحق شده در زمستان سخت و برف شديد جنگهاى متوالى ميكنند و عرصه را بر متمردين تنك كرده رحيم خان چليپانلو و بستگانش به خاك روسيه فرار ميكنند و مأمورين روس كه خود محرك فتنه اردبيل هستند آنها را پناه ميدهند اردوى دولتى پس از فتح نمايان و دستگير نمودن امير عشاير و خوانين متمرد آن صفحه و انتظام اردبيل خوانين اسير شده را با خود بتهران آورده آنها را محبوس مينمايند .
فتوحات اين اردو نه تنها در داخله مملكت تأثير بزرك مىكند بلكه در ممالك خارجه از دولت جديد آثار قدرتى بظهور مىرساند .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 132
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٣٢