فصل پانزدهم دولت و مجلس و اختلافات
در اين احوال بواسطه مخالفت دو نفر از وزراء يعنى مرتضى قليخان صنيع الدوله وزير علوم و حسن خان وثوق الدوله وزير ماليه كه متمايل بانقلابيون هستند با سپهدار و ساير وزراء و اتفاق نمودن آن دو نفر با سردار اسعد در باطن بضميمه يك سياست خارجى كه پادرميانى مىكند هيئت دولت دائما متزلزل و دچار بحرانست و سياست خارجى اينست كه انقلابيون بدست صنيع الدوله و وثوق الدوله و با موافقت باطنى سردار اسعد به خيال افتادهاند بىاطلاع روس و انگليس از دولت ديگرى استقراضى بنمايند در اين احوال نمايندهئى هم از آلمان بتهران ميآيد دو وزير مزبور با او ملاقات ميكنند و شايد در اين مبحث صحبتى بميان ميآورند اين تمايل كه منافى با مقصد اصلى معاهده 1907 روس و انگليس است در دو سفارت مزبور اضطراب انداخته بوزارت خارجه تعرض ميكنند و سپهدار و وزراى هم سليقه او را بر ضد صنيع الدوله و وثوق الدوله تحريك مينمايند به حدى كه كشمكش ما بين سپهدار رئيس الوزراء و رفقايش با آن دو وزير و كشمكش باطنى سپهدار با سردار اسعد آشكار شده كابينه را دچار بحران مينمايد مقصد يكطرف اين است كه دو وزير متمايل بآلمان را از كابينه خارج كنند و مقصد طرف ديگر آنكه سپهدار را از رياست وزراء انداخته كابينه را برهمزده و كابينه از خود تشكيل بدهند سردار اسعد هم اگر چه در اين خيال همراه و در معرض اينست كه رياست كابينه بعد به او برسد ولى از افكار عمومى انديشه دارد و نميخواهد بضديت با سپهدار معرفى شود بخاطر دارم در خلال اين احوال روزى سردار اسعد را ملاقات كرده در ضمن صحبت به او ميگويم خبر داريد محكوم شدهايد ميگويد در كجا جواب مىدهم در محكمه تاريخ ميگويد بچه مناسبت جواب مىدهم بمناسبت اينكه در باطن با انقلابيون الفت كرديد و با سپهدار و دسته او ظاهرسازى نموديد و مفاسدى كه امروز