تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جنگنامه كشم و جرون نامه ( فارسى ) — صفحة 201

مساهمون:

ص٢٠١
و اسكاتلند و ايرلند مربوط به زمانهائى است كه نسبت به واقعه فتح هرموز متأخر است ( ر . ك . رسول خيرانديش و سياوش شايان ، ريشه‌يابى نام و پرچم كشورها ، انتشارات كوير ، تهران ، 1375 ، ص 12 ) لذا در جنگنامهء كشم نام اين دولت به صورت انگريز يعنى صورت اصلى و سياسى دولت انگلستان با مركزيت لندن آمده است . اما طرف اصلى دولت ايران در قضاياى فتح هرموز كمپانى هند شرقى انگليس بوده كه در آستانه قرن هفدهم با فرمان ملكه اليزابت اول تأسيس شد و عنوان دقيق‌تر آن شركت تجار لندنى كه با هند شرقى داد و ستد مىكنند ، بوده است . كمپانى هند شرقى به مانند كمپانى مسكوى كه از طريق روسيه با ايران عصر صفوى مرتبط شد ، از طريق اقيانوس هند به ايران رسيد و طى توافق با دولت صفوى جاسك را مقر اوليه خود ساخت . سپس عليه پرتغاليان با شاه عباس متحد شد و در قضاياى فتح قشم چنان كه در جنگنامهء كشم آمده همكارى كرد . اما در قضاياى فتح هرموز ، عليرغم قراردادهاى منعقده حضورى مشخص نداشت و لذا در جرون‌نامه هم ذكر چندانى از آن نيست . اين نكته مىرساند كه ورود اين خبر در منابع كه انگليسىها در فتح هرموز نقش داشته‌اند اساس درستى ندارد و بيشتر متكى به منابع اروپايى است . عدم تعهد شاه عباس به توافق سياسى كه با كمپانى هند شرقى انگليسى داشت نيز به همين عدم دخالت انگليسىها در فتح هرموز باز مىگردد و لذا موجه است . برترى سياسى و نظامى ايران در قضاياى هرموز و نيز بىنيازى از همراهى كمپانى هند شرقى موجب شد پس از فتح هرموز انگلستان به اهدافى كه براى خود در پى حذف پرتقالىها در خليج فارس مدنظر داشت دست نيابد . در جرون‌نامه اين نام به صورت انگليس آمده است . اندليز
هم از اندليز و هم از انگليس * كه آرند از هر متاع نفيس ( b 20 )
اندليز و ولنديس دو نام عمومى است كه در عصر صفويه به هلند اطلاق مىشده است . ( عالم‌آراى عباسى ، پيشين ، ص 180 )