تا سنهء تسع و سبعين و الف هجرية النبويه عليه افضل الصلاة و اكمل التحيات كه اول سال تأليف اين صحيفهء بلاغت آثار جامع مفيدى است يك هزار و نهصد و هفتاد و نه سال مىشود ، و العلم عند اللّه .
و چون اسكندر جهان فانى را وداع كرده به عالم جاودانى شتافت بعد از چهار صد سال آفتاب دولت شاپور بن اردشير از افق شهريارى طلوع نمود و او پادشاهى بود [ 154 ب ] مايل و راغب به ظلم و تعدى و تا مدت چهل سال عجزه و زير دستان پايمال حوادث بودند . روزى شاپور از منجمان مدت عمر و سبب هلاك خود تحقيق نمود به عرض رسانيدند كه يك سال ديگر از عمر خسرو جهان باقى مانده و واقعهء ناگزير در طوس خراسان بر كنار چشمهء سبز اتفاق خواهد افتاد .
او عهد نمود كه به جانب طوس و خراسان نرود . چون شش ماه بگذشت خون از دماغش گشوده به هيچ وجه باز نايستاد و اطبا از معالجه عاجز آمده گفتند پادشاه را بايد از ظلم توبه كرده و به جانب طوس و چشمهء سبز رفته به عبادت اشتغال نمايد ، شايد كه اين بليه مندفع گردد . شاپور بعد از استماع اين سخن دست در دامن توبه و انابت زده متوجه خراسان شد و چون به آن محل كه او را كثه مىخواندند رسيد اعتدال هواى آن سرزمين درو اثر كرده به قدر خون از دماغش ايستاد و اندك توانائى در جسد او پديد آمد . به وزرا و ندما گفت اين زمينى مبارك است . در اينجا شهرى مىسازم به نام يزدان . پس امر فرمود تا در ساعتى فرخنده طراحان و معماران . صورت شهرى مشتمل بر چهار بازار هر بازارى چند چهار سوق متساوى - [ الا ] ضلاع و چهار طاقهاى رفيع و بازارهاى وسيع و حمامات بر لوح [ 155 الف ] مهارت كشيدند و قصرهاى عالى نمودار گردانيدند و آن را يزدانگرد نام نهاد و اسم خود را كه شاپور بود به يزدجرد مبدل گردانيد و چند قنات جارى ساخته به طرف خراسان نهضت نمود و چون به كنار چشمهء سبز طوس رسيد روى نياز بر خاك نهاده از كرده ندامت برد . حكيم على الاطلاق او را شفاى كامل عنايت فرمود .
بعد از دو ماه روزى بر سر همان چشمه نشسته بود ، ناگاه اسبى به غايت نيكو
جامع مفيدى ( فارسى ) — صفحة 733
مساهمون: ايرج افشار
ص٧٣٣