اتَّبَعَ هَواهُ وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً )
: ( با كسانى كه صبح و شام پروردگار خود را مىخوانند و در طلب رضاى او هستند بردبار باش و ديدگانت در طلب زيور زندگى دنيوى از آنها منصرف نشود ، و از كسى كه دلش را از ياد خود غافل كردهايم و از هواى نفسش پيروى مىكند و كارش زيادهروى است ، اطاعت مكن ) ، ( صبر ) يعنى حبس و نگهدارى نفس در برابر دشوارى ( وجه ) يعنى روى هر چيز و ( وجه خدا ) همان اسماء حسنى و صفات علياء اوست كه همهء عبادت كنندگان با توجه به آن اسماء و صفات متوجّه او مىگردند ولى آنها راهى به ذات متعال خدا ندارند ،
( وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها )
« 1 » ، ( نامهاى نيكو مخصوص خداست ، پس او را با آن نامها بخوانيد ) .
خطاب به رسول گرامى خود مىفرمايد : در برابر كسانى كه بر دعا و ذكر الهى مداومت دارند و او را هر صبح و شام مىخوانند ، شكيبائى داشته باش و ديدگانت را از آنها قطع نكن يعنى در طلب زينت زندگى دنيا ، اينها را رها نكن چون ايشان در طلب وجه اللّه هستند و رحمت و انعام او را مىطلبند و با صفات علم و قدرت و كبريائى حقّ نزد او تقرّب مىجويند يا نفس خود را در موضعى قرار مىدهند كه صفات الهى اقتضاء مىكند ، مثلا آنقدر خود را در برابر حقّ ذليل قرار مىدهند كه اقتضاء عزّت و عظمت و كبريائى اوست ، پس تو اى پيامبر اين مؤمنان را ترك نكن ، چون هر كس با مؤمنان شكيبا نباشد از زمرهء كسانيست كه دل به زيورهاى دنيا بستهاند و در ادامه مىفرمايد از كسى كه ما به سبب مجازات او در برابر كفر و عنادش ، غفلت از ياد خويش را بر قلب او مسلّط كردهايم پيروى مكن ، چون او به جاى توجّه به خدا ، به نفس خود و مال و فرزندش و لذائذ دنيوى توجّه مىكند و از هواى نفسش پيروى كرده و همواره شيوهاش بر تجاوز از حق و خروج از آن است .
از ابن عباس نقل شده شأن نزول اين آيه دربارهء امية بن خلف است كه به رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم گفت : اگر مىخواهى ما اشراف و بزرگان قريش به تو ايمان بياوريم و با تو رابطه برقرار كنيم بايد اين مؤمنان فقير و پست را از خود برانى و در روايت ديگر از سلمان
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيهء 18 .