( 103 ) ( فَأَرادَ أَنْ يَسْتَفِزَّهُمْ مِنَ الْأَرْضِ فَأَغْرَقْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ جَمِيعاً ) : ( پس فرعون اراده كرد كه تا آنها را از آن سرزمين بيرون كند ، پس او و كسانى كه همراهش بودند همه را غرق نموديم ) ، ( استفزاز ) يعنى بيرون كردن با قهر و اجبار ، و معناى آيه روشن است ، مىفرمايد : فرعون خواست تا بنى اسرائيل و موسى را از سرزمين خود بيرون كند ، امّا ما او و همه لشكريانش را غرق كرديم و مؤمنان را نجات داديم . ( 104 ) ( وَ قُلْنا مِنْ بَعْدِهِ لِبَنِي إِسْرائِيلَ اسْكُنُوا الْأَرْضَ فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ جِئْنا بِكُمْ لَفِيفاً ) : ( و پس از اين امر به بنى اسرائيل گفتيم : در اين سرزمين مستقّر شويد و چون موعد ديگر بيايد همه شما را با هم مىآوريم ) ، مقصود از زمينى كه بنى اسرائيل مأمور شدند در آنجا سكونت كنند به قرينه آيهء ( ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ ) « 1 » ، ( داخل شويد در سرزمين مقدّسى كه خداوند براى شما مقدّر نموده ) ، سرزمين مقدّسى است كه خداوند برايشان مقدّر كرده بود . و معناى اينكه فرمود : ( فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ ) ، اين است كه وقتى وعدهء بار دوّم و يا وعدهء زندگى آخرت رسيد ، ( يعنى روز قيامت ) همه شما را دسته جمعى و پيچيده خواهيم آورد . و شايد هم مراد از وعدهء آخرت همان قضايى باشد كه راندن آن را در اوّل سوره ذكر نمود ( فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ . . . ) « 2 » كه اين وعده شامل جلاى وطن و تبعيد آنها به بابل و اسارت آنها است . كه در اين صورت معناى آيه اين است كه بعد از غرق فرعون به بنى اسرائيل دستور داديم كه در سرزمين مقدّس منزل كنيد و همانجا باشيد تا وعدهء ديگر شما برسد ، همان وعدهاى كه در آن بلاها شما را در خود مىپيچاند و دچار قتل و غارت و اسيرى و دورى از وطن مىگرديد و همه شما را گرد آورده و در هم فشرده مىآوريم . ( 105 ) ( وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْناهُ وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا مُبَشِّراً وَ نَذِيراً ) : ( و ما اين
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ٣ — صفحة 68
مساهمون: فاطمه مشايخ
ص٦٨
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، آيهء 21 .
( 2 ) . سورهء اسراء ، آيهء 7 .