( 103 )
( فَأَرادَ أَنْ يَسْتَفِزَّهُمْ مِنَ الْأَرْضِ فَأَغْرَقْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ جَمِيعاً )
: ( پس فرعون اراده كرد كه تا آنها را از آن سرزمين بيرون كند ، پس او و كسانى كه همراهش بودند همه را غرق نموديم ) ، ( استفزاز ) يعنى بيرون كردن با قهر و اجبار ، و معناى آيه روشن است ، مىفرمايد : فرعون خواست تا بنى اسرائيل و موسى را از سرزمين خود بيرون كند ، امّا ما او و همه لشكريانش را غرق كرديم و مؤمنان را نجات داديم .
( 104 )
( وَ قُلْنا مِنْ بَعْدِهِ لِبَنِي إِسْرائِيلَ اسْكُنُوا الْأَرْضَ فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ جِئْنا بِكُمْ لَفِيفاً )
: ( و پس از اين امر به بنى اسرائيل گفتيم : در اين سرزمين مستقّر شويد و چون موعد ديگر بيايد همه شما را با هم مىآوريم ) ، مقصود از زمينى كه بنى اسرائيل مأمور شدند در آنجا سكونت كنند به قرينه آيهء
( ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ )
« 1 » ، ( داخل شويد در سرزمين مقدّسى كه خداوند براى شما مقدّر نموده ) ، سرزمين مقدّسى است كه خداوند برايشان مقدّر كرده بود .
و معناى اينكه فرمود :
( فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ )
، اين است كه وقتى وعدهء بار دوّم و يا وعدهء زندگى آخرت رسيد ، ( يعنى روز قيامت ) همه شما را دسته جمعى و پيچيده خواهيم آورد .
و شايد هم مراد از وعدهء آخرت همان قضايى باشد كه راندن آن را در اوّل سوره ذكر نمود
( فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ . . . )
« 2 » كه اين وعده شامل جلاى وطن و تبعيد آنها به بابل و اسارت آنها است .
كه در اين صورت معناى آيه اين است كه بعد از غرق فرعون به بنى اسرائيل دستور داديم كه در سرزمين مقدّس منزل كنيد و همانجا باشيد تا وعدهء ديگر شما برسد ، همان وعدهاى كه در آن بلاها شما را در خود مىپيچاند و دچار قتل و غارت و اسيرى و دورى از وطن مىگرديد و همه شما را گرد آورده و در هم فشرده مىآوريم .
( 105 )
( وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْناهُ وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا مُبَشِّراً وَ نَذِيراً )
: ( و ما اين
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، آيهء 21 .
( 2 ) . سورهء اسراء ، آيهء 7 .