( 79 )
( فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّكَ عَلَى الْحَقِّ الْمُبِينِ )
: ( پس بر خدا توكّل نما ، همانا كه تو بر حقّى آشكارى )
اين آيه در حكم نتيجهگيرى از آيات سابق است و منظور آن اين است كه ، اى رسول ما امر همه مردم فقط به عهدهء خداى متعال است ، پس تو بايد كه او را وكيل بگيرى و او تو را كافى است و بايد كه از هيچ چيز نترسى ، چون تو در امنيّتى از جانب حق هستى و با وجود حق خوف معنا ندارد .
( 80 )
( إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ )
: ( تو نمىتوانى سخنت را به گوش مردگان رسانى و نمىتوانى افراد ناشنوا را كه روى برمىگردانند و پشت مىكنند صدا كنى )
( 81 )
( وَ ما أَنْتَ بِهادِي الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ )
: ( و تو هدايت كنندهء نابينايان - از گمراهيشان نيستى ، تو فقط مىتوانى سخنت را به گوش كسانى برسانى كه به آيات ما ايمان دارند و مسلمان هستند )
اين آيات تعليل آيهء سابق است ، يعنى ، اينكه ما تو را امر به توكّل نموديم به جهت آنست كه ايمان و كفر مردم بدست خداست و تو نمىتوانى به افرادى كه مانند مردگان هستند ، چيزى را بشنوانى ، چون آنها كر و كور و گمراهند نيز دعوت خود را نمىتوانى به افراد ناشنوايى كه پشت كردهاند ابلاغ كنى چون حتّى با اشاره نيز نمىتوانند چيزى را بشنوند . و نيز نمىتوانى كورانى را كه چشم دلشان را بر روى حقيقت بستهاند از ضلالتشان باز دارى ، تنها قدرت تو اين است كه آيات ما را كه واضح الدلالة هستند به گوش مؤمنان برسانى ، چون مؤمنان به اين حجّتهاى حقّه اعتراف و ايمان دارند و تسليم ما هستند و تو را در دعوتت تصديق مىكنند .
[ آيهء ( 93 - 82 ) آيات دربارهء قيامت و اخراج جنبندهاى از زمين كه با مردم سخن مىگويد ]
( 82 )
( وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِآياتِنا لا يُوقِنُونَ )
« 1 » : ( و زمانى كه فرمان عذاب بر آنها واقع شود ، جنبدهاى را از
هامش
( 1 ) . در تفسيرهاى مختلف از طرق شيعه روايت شده كه آن جنبنده حضرت امير المؤمنين على