اينها فضلى آشكار است كه خداوند به ما ارزانى نموده .
( 17 )
( وَ حُشِرَ لِسُلَيْمانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ الطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ )
: ( و سپاهيان سليمان از جنّ و انس و پرنده فراهم شدند و به نظم درآمدند )
( 18 )
( حَتَّى إِذا أَتَوْا عَلى وادِ النَّمْلِ قالَتْ نَمْلَةٌ يا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساكِنَكُمْ لا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ )
: ( تا وقتى كه به وادى مورچگان رسيدند ، مورچهاى گفت : اى مورچگان به لانههاى خود برويد تا سليمان و سپاهيانش در حالت غفلت و عدم شعور ، شما را پايمال نكنند )
( حشر ) يعنى جمع كردن مردم و فرستادن آنها با زور و جبر به دنبال امرى و ( وزع ) يعنى منع و حبس .
مىفرمايد : لشكر سليمان كه شامل جن و انس و طير بودند ، جمع شدند و از اينكه متفرّق و يا مخلوط گردند ، جلوگيرى و منع مىشدند ، بلكه هر يك در جاى مخصوص خود حركت مىكردند تا اينكه بر فراز وادى نمل رسيدند - كه گفته مىشود وادى نمل در نقطهء بلندى در شام ، طائف و يا يمن قرار داشته - در همين زمان مورچهاى خطاب به مورچگان ديگر گفت : اى مورچگان به درون لانههاى خود رويد تا سليمان و لشكريانش در حالت بىتوجهى و غفلت شما را نشكنند و لگدمال نكنند و از همينجا معلوم مىشود حضرت سليمان و لشكريانش در روى زمين راهپيمايى مىكردند « 1 » . و مورچه اين سخن را در حالى گفت كه سليمان داراى ملكى عظيم بوده و خداوند باد را مسخّر او نموده بود و جنّيان هر چه او مىخواست برايش انجام مىدادند و آن حضرت به منطق پرندگان نيز علم داشت « 2 » و همه نعمتهايى را كه يك انسان مىتواند آرزو كند خداوند در اختيار او نهاده بود ، اما با همهء اين اوصاف آن حضرت هرگز مقام عبوديّت و مسكنت خود را فراموش نكرده و همهء آنها را از ناحيهء خداوند مىدانست .
هامش
( 1 ) . نه بر فراز باد چنانچه بعضى گفتهاند .
( 2 ) . بموجب كلمه فصل الخطاب سوره صلّى اللّه عليه و إله و سلم و در زيارت جامعه ، ائمه طاهرين هم به زبان تمامى حيوانات احاطه داشتند ( مصحح )