حيوانات و سلطنت بىنظيرى كه خداوند به او عطا نمود . به هر جهت آن دو بزرگوار به اين تفضيل الهى اعتراف كرده و خداوند را از بابت آن ستايش و ثنا مىگويند .
( 16 )
( وَ وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ
« 1 »
وَ قالَ يا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَ أُوتِينا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِينُ )
: ( و سليمان وارث داوود شد و گفت : اى مردم به ما زبان پرندگان تعليم داده شده و از همه چيز به ما داده شده ، همانا اين برترى آشكار است )
يعنى سليمان مال و ملك را از داوود به ارث برد ، اما نبوّت قابل انتقال و به ارث رسيدن نيست و علم هم اگر چه از استاد به شاگرد منتقل مىشود امّا به ارث نمىرسد و علم كرامتى است كه خداوند به هر كس بخواهد اختصاص مىدهد . و در ادامه از قول حضرت سليمان ، بعضى از نعماتى را كه خداوند به او و پدرش داوود عليه السّلام بخشيده ، براى مردم ذكر مىشود و اين از باب تحديث نعمت است همچنانكه در سورهء ضحى خطاب به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىفرمايد :
( وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ
« 2 » و بگو كه خداوند چه نعمتهايى را به تو ارزانى داشته ) و ( نطق ) عبارتست از دلالت هر چيزى بر مقصودش ، مراد از ( منطق الطير ) عبارتست از طريقى كه مرغها به آن طريق مقاصدشان را با هم مبادله مىكنند و از سياق استفاده مىشود كه مرغان منطقى دارند كه خداى سبحان علم آن را تنها به سليمان و پدرش داده بود .
در ادامه حضرت سليمان مىفرمايد : خداوند از هر چيز به ما داده ، يعنى خداى متعال هر چيزى را كه وجود آن نعمت فرض شود به ايشان داده بود ، نعمتهاى مادى و معنوى شامل : علم و نبوّت و حكمت و ملك و قدرت بر داورى صحيح و . . . .
و در آخر در مقام سپاس و شكر بدون هيچ عجب ، كبر و غرورى مىفرمايد همه
هامش
( 1 ) . در احتجاج روايت شده كه بعد از آنكه ابو بكر با توسّل به حديث جعلى ( نحن معاشر الابنياء لا نورث : ما پيغمبران ارث باقى نمىگذاريم ) حضرت فاطمه زهرا عليها السّلام را از ميراث فدك مانع شد ، آنحضرت به اين آيه احتجاج فرمود و ثابت كرد كه پيامبران نيز مانند ساير مردم از خود ارث باقى مىگذارند . ( مترجم )
( 2 ) . سورهء ضحى ، آيهء 11 .