نواقص و صفات بتها مبرّى مىنمايد و با ستايش جامعى عنايت پروردگارش را از ابتداى خلقتش تا زمانى كه بسوى او باز مىگردد بيان مىكند و نفس خود را در موضع فقر و ذلّت قرار داده و به جز جود و سخا از پروردگارش نقل نمىكند . و با نام ربّش آغاز كرده و بدون التفات به زخارف دنيوى ، تنها به نعم باقى اخروى توجه نموده و از نهايت و كمال ستايش او ، اين نكته است كه مرض را به نفس خود نسبت داده ولى شفا را به خدا منتسب نموده است .
پس از اين ذكر و ستايش جميل ، ابراهيم عليه السّلام دست به دعا و حاجت خواهى بلند مىكند و به درگاه آن يگانهء بىنياز اظهار حاجت مىنمايد و مىگويد :
( 83 )
( رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ )
: ( پروردگارا مرا فرزانگى ببخش و قرين شايستگان نما ) « 1 »
( حكم ) به معناى اصابهء نظر و داشتن رأى صائب در مسائل كلّى اعتقادى و عملى و در تطبيق عمل بر آن معارف كلى است .
و ( صلاح ) در معناى مقابل فساد است ، يعنى باقى ماندن و بودن هر چيزى به مقتضاى طبع اصيلش ، تا آنچه خير و فايده در شأن آن است ، بر آن مترتّب گردد ، بدون آنكه به جهت فسادش چيزى از آثار نيك آن تباه شود . و مراد از ( صالحين ) در اين آيه ، صالح در ذات است اگر چه صلاحيّت ذاتى از صلاحيّت عملى منفك نمىشود ، چنين كسانى استعداد قبول رحمت الهى و ظرفيت براى افاضهء هر خير و سعادت را بطور كامل و تمام دارند و از شئون اين تماميّت آن است كه اعتقاد باطل يا عمل باطلى نداشته باشند و اين امر از لوازم موهبت و اعطاء حكم است .
در واقع حضرت ابراهيم با دعا به درگاه خداوند از باريتعالى مىخواهد ، تا موهبت حكم و رأى صائب را به او ارزانى دارد و سپس اثر آن را كه صلاحيّت ذاتى است در وى تكميل نمايد .
هامش
( 1 ) . چنانچه در تفسير آيهء 130 سورهء بقره گفتيم ، مطابق روايات مراد از ( صالحين ) پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم و ذرّيه آن جناب يعنى حضرت زهرا عليها السّلام و ائمه انثى عشر عليهم السلام مىباشند .