( 58 )
( وَ إِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوها قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوها عَذاباً شَدِيداً كانَ ذلِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً )
: ( و هيچ آباديى نيست جز آنكه ما آن را قبل از روز قيامت هلاك نموده و يا به عذابى شديد معذّب مىكنيم و اين امر در كتاب نوشته و حتمى شده است ) ، ( هلاكت ) يعنى مرگهاى طبيعى و تدريجى افراد ، ( عذاب شديد ) يعنى مسأله استيصال و انقراض يك قوم به عذاب الهى .
لذا مىفرمايد : هيچ قومى نيست جز آنكه ما مردم آن قوم را قبل از قيامت يا مىميرانيم و يا به عذاب استيصال و مرگ دسته جمعى مبتلا مىنمائيم تا بعد از آن قيامت را برپا كنيم و اين امر در لوح محفوظ « 1 » قضاى حتمى و محقّق است .
( 59 )
( وَ ما مَنَعَنا أَنْ نُرْسِلَ بِالْآياتِ إِلَّا أَنْ كَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ وَ آتَيْنا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِها وَ ما نُرْسِلُ بِالْآياتِ إِلَّا تَخْوِيفاً )
: ( هيچ چيز مانع ما نشد كه آيات پيشنهادى آنها را بفرستيم ، جز اينكه در امتّهاى گذشته آنها را فرستاديم و تكذيبش كردند همچنانكه براى قوم ثمود ناقه را كه آيتى بينا كننده بود فرستاديم امّا به آن ظلم كردند و ما آيات را جز براى بيم دادن نمىفرستيم ) ، مراد از آيات پيشنهادى آياتى است كه قريش ( يا ساير امّتهاى گذشته ) آنها را درخواست مىكردند مثل زنده كردن مردگان ، يا تبديل كوه صفا به طلا و . . . كه هيچ مصلحتى در آنها نبوده و نفعى براى كسى نداشتهاند و خداوند مىفرمايد : علّت اينكه ما اين آيات را نفرستاديم اين است كه فايدهاى در فرستادن آنها نبود و اگر هم مىفرستاديم اينها به آن ايمان نمىآوردند و در نتيجه عذاب استيصال برايشان نازل مىشد ، همچنانكه در امّتهاى سابق نيز سنّت ما چنين بوده كه چون معجزهاى را درخواست مىكردند ، امّا بعد از نزول معجزه به آن ايمان نمىآوردند ، ما آنها را هلاك مىنموديم ، امّا در مورد اين امّت اسلام اراده كردهايم كه آنها را مهلت
هامش
( 1 ) . قبلا دربارهء لوح محفوظ توضيح داده شد كه كتابيست وجودى در محضر علم الهى كه تمامى حوادث آينده و گذشته در آن ضبط شده و در واقع اين كتاب مبين الهى همان متن اعيان و موجودات خارجى با همهء حوادث آنهاست و وجوب ايشان از ناحيه علّت تامّه آنها ناشى مىشود .