چيزى باعث ظهور آن چيز براى ديگران است ، وجود مصداق تامّ نور است و چون موجودات امكانى وجودشان بواسطهء ايجاد خداى تعالى است ، پس خدا كاملترين مصداق نور مىباشد چون او به ذات خود موجود و ظاهر است و ما سواى او به واسطهء وى وجود و ظهور مىيابند .
به هر حال خداوند در اين آيه نور خود را به چراغى تشبيه كرده كه در درون چراغدانى قرار دارد و چراغ درون شيشه ايست تا شعله آن را از اضطراب و نوسان حفظ كند و روغن اين چراغ از درخت زيتون مبارك است ، كه نه در جانب مشرق روييده و نه در جانب مغرب تا در نتيجه سايهء آن در جانب مخالف بيفتد و مانع از رسيدن و كمال ميوهء آن شود ، بلكه در وسط قرار دارد و ميوهاش كاملا رسيده و روغنش شفاف و زلال مىشود ، در نتيجه اين روغن نهايت استعداد براى احتراق را دارد و نزديك است حتّى بدون تماس آتش ، شعلهور شود و نور اين چراغ مضاعف است چون هم چراغ نورانى و شفاف است و هم شيشه آن صاف و شفاف است و نور چراغ را منعكس مىكند . در آخر هم مىفرمايد خداوند به مشيّت بالغهء خود كسانى را كه داراى صلاحيّت ايمان باشند به سوى نور خود هدايت مىكند و صلاحيّت ايمان ، يعنى داشتن حسن عقيده و عمل . لذا خداوند دلهاى غير مستعد و آلوده به كفر را به اين نور هدايت نمىكند و اين همان نور خاص و رحمت مخصوص به مؤمنان است .
آنگاه به مثل بودن اين عبارات اشاره مىكند و مىفرمايد خداوند اين مثلها را براى مردم مىزند كه در آنها اسرارى از علم نهفته است و عالىترين حقايق و دقايق را در قالب مثال توضيح مىدهد تا عالم و عامى هر دو از آنها بهرهمند شوند و هر يك نصيبى برگيرند و خدا نسبت به همه چيز داناست . همچنانكه در جاى ديگر مىفرمايد : ( ما اين مثلها راى براى مردم مىزنيم اما جز عالمان آن را تعقّل نمىكنند ) « 1 » .
( 36 )
( فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيها بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ )
: ( در خانههايى كه خدا اجازه داد همواره محترم و با عظمت باشند و نام او
هامش
( 1 ) . سورهء عنكبوت ، آيهء 43 .