آن ظاهر نمىماند آسمان نيز درهم مىپيچد بطوريكه هيچ عين و اثرى از آن ظاهر نمىماند ، و اين سخن كنايه از بازگشت آن به خزائن غيب است بعد از آنكه از آن خزائن نازل و مقدّر گشته بود . آنگاه مىفرمايد ما خلق را همچنانكه ابتدا آغاز كرديم مجدّدا باز مىگردانيم ، يعنى ايشان را به حالتى كه قبل از خلقت داشتهاند برمىگردانيم و يا مراد اين است كه ما خلق را مبعوث مىكنيم ، همانطور كه قبلا آنها را ايجاد كرده بوديم و چگونه اعاده ، بر كسى كه ابتداء آنها را آفريده ، دشوار باشد ؟ ! سپس ادامه مىدهد كه اين رستاخيز و اعاده وعدهايست كه ما آن را وعده كردهايم و وفاى آن بر ما واجب شده و ما آنچه را وعده دادهايم عملى خواهيم كرد و اين سنّت جارى ماست « 1 » .
( 105 )
( وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ )
:
( و به تحقيق در زبور ، بعد از ذكر چنين نوشتيم كه زمين را بندگان شايستهء من به ميراث مىبرند )
( 106 )
( إِنَّ فِي هذا لَبَلاغاً لِقَوْمٍ عابِدِينَ )
: ( همانا در اين امر براى گروه عبادت پيشه كفايتى هست )
ظاهرا مراد از زبور ، كتاب آسمانى داوود عليه السّلام است و مراد از ( ذكر ) تورات است ، چون زبور بعد از تورات نازل شده .
البته بعضى مفسّران زبور و يا ذكر را به معناى قرآن دانستهاند . به هر جهت خداوند مىفرمايد ما در كتاب آسمانى زبور كه بعد از ذكر نازل شده اين مطلب را نوشتهايم كه زمين ( يعنى سلطنت بر منافع زمين ) از ديگران به صالحان منتقل مىشود و بركات زندگى در زمين مختصّ به ايشان مىگردد ، و اين بركات يا دنيوى است ، كه در اين صورت معناى آيه اين خواهد بود كه به زودى زمين از لوث شرك و معصيت پاك خواهد شد و جامعه بشرى صالح در آن زندگى خواهند كرد همچنانكه آيه 55 سورهء نور از آن خبر مىدهد .
هامش
( 1 ) . البته چنانچه بارها گفتهايم اين وجوب از ناحيهء خود پروردگارست چون هيچكس نمىتواند امرى را بر خدا واجب كند . ( مترجم )