و صالحان نمىباشد . و آنگاه مىفرمايد اگر اين آلهه و شفيعان فرضى شما معبود حقيقى بودند هرگز وارد آتش نمىشدند و حال آنكه همه شما و خدايان دروغينتان در جهنّم جاويد خواهيد بود . در ادامه از خطاب كفّار و مشركان عدول كرده و با رسولخدا خطاب مىنمايد ( تا بفهماند كه آنها لايق خطاب نيستند ) و مىفرمايد آنها در دوزخ ، از شدّت حرارت آتش نفسهايشان چون بانگ خران و نالهء جانسوز خواهد بود و ايشان در جهنّم چيزى را نمىشنوند همچنانكه در دنيا صداى كلمهء حق را نمىشنيدند .
روايت شده كه وقتى اين آيات نازل شد اهل مكّه دچار وحشت فراوانى شدند و عبد اللّه بن زبعرى در مقام مخاصمه با رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم برآمد . و گفت به خداى كعبه با تو مخاصمه مىكنم و تو را مجاب مىنمايم ، مگر يهود عزير را نمىپرستند و مگر نصارى مسيح را عبادت نمىكنند و يا بنو مليح ملائكه را نمىپرستند ؟ پس چگونه عيسى و عزير و ملائكه ، هيزم جهنم باشند با اينكه تو قبلا ثناى آنها را مىكردى ؟ پيامبر خدا فرمود هرگز چنين نيست و تو مطلب را درست نفهميدهاى آن عدّه از يهود و نصارى كه پيامبران را مىپرستند يا قبائلى كه ملائكه را عبادت مىكنند در واقع از شياطينى كه آنها را به اين عمل امر مىكنند ، اطاعت كرده و ايشان را مىپرستند و من نيز گفتم اين آيه دربارهء شما و خدايانتان است ، جز آن كسانى كه خدا خودش آنها را استثناء كرده آنگاه آيهء بعدى نازل شد « 1 » .
( 101 )
( إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ )
: ( همانا كسانى كه دربارهء آنها از جانب ما حكم به نيكى شده ، ايشان از جهنم دور شوند )
( 102 )
( لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ )
: ( زمزمه آن را هم نشنوند و ايشان در آنچه كه دلهايشان تمايل داشته باشد جاودانند )
( 103 )
( لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ )
: ( وحشت بزرگ قيامت آنها را اندوهگين نكند و ملائكه به استقبال آنها مىآيند و گويند اين همان روز شماست كه به شما وعده مىدادند . )
هامش
( 1 ) . اين روايت در تفسير قمى از قول ابى الجارود از امام جعفر صادق عليه السّلام نقل شده ( مترجم ) .