احداث و تنقيه پنج رشته قنات نمودند كه هريك به تنهائى در وفور آب و استعداد پهلو به دجلهء بغداد مىزند ، بلكه رود نيل در جنب آن پنج رود مجزّه مسيل چون بركهاى است در جنب درياى نيل و پنجاب لاهور در پيش آن درياى پرشور به مثابه آبگيرى است در پيش درياى شور .
اول تقىآباد است ،
دوم دولتآباد ،
و اين دو رشته از احداثيهاى بندگان عظمتنشان عالى است كه مهندس همت بلندش هردو را از نو بنا نهاده و در زمين بكرى كه [ 115 پ ] قابل اين اساس ديده طرح ريخته ،
سيوم باقرآباد است و آن در اصل قناتى بود بسيار جزئى واقع در دامن كوه مذوار كه قليل آبى از آن گاهى به كام لبتشنگان آن وادى از مرغ و ماهى مىرسيد ، بلكه چاهى بود بىسروبن كه تمام استعدادش در قوه مانده بود و مطلقا آثار استعداد از ملاحظهء آن ظاهر نبود و چون توجه خاطر فيض مظاهر عالى و تنقيه و تصفيه آن تعلق گرفت رفتهرفته آبى به روى كار آورد كه گويا به دريا راهى پيدا كرد يا از كف دريا نوال آن عديم المثال استمداد همت نمود .
چهارم بغدادآباد است ،
پنجم مهدىآباد ،
و اين دو رشته از قديم جارى بود . اما آبش آنقدر نبود كه تشنه كامى از آن گلوئى تر كند ، يا پيرهزنى سبوئى پر كند و به يمن توجه خاطر فيض مآثر آن نظر يافته تأييد ملك قادر رسيد به جائى كه رسيد .
خلاصه آن پنج رشته كه بر انهار اربعه كما و كيفا زيادتى دارند
جامع جعفرى ( فارسى ) — صفحة 352
مساهمون: ايرج افشار
ص٣٥٢