و مهندس همت فلك رفعت آن زينتبخش اورنگ جلالت طرح عمارات فراوان در آن خرم بنيان ريخته ، و از توجه خاطر عاطرش تمام آنها باتمام رسيده است ، و از آن جمله عمارت هشتى است كه در پايان باغ مذكور كه سركوب روضهء ارم و وادى طور است واقع شده و آن عمارتى است كه تا به حال چشم روزگار مثل آن نديده و صورت نظيرش به خاطر هيچ مهندسى نرسيده ، اگر سنمار بنّا كشته نشده بود و اين بنا را مىديد خود از رشك مىمرد و نعمان منذر « 1 » اگر بر آن منظر نظر مىافكند نام سدير و خورنق نمىبرد . ايوان كسرى در پايهء رفعتش بى نمود است و تخت جمشيد در جنب اساس عاليش نابود . اگرنه آن بود كه اين مثمن است و آن مدور هر آينه گنبد اخضر مىخواندمش ، و اگر نه اين است كه اين در دنياست و آن در آخرت جنة المأوى مىگفتمش .
صفاى حياض مرمرش خبر از صفاى رخسار خوبان مىدهد و هواى فرح افزاى بادگيرش نسيم روضهء خلد را به خاطر مىآورد .
و ديگر عمارتى است كه در سمت قبلى همان عمارت متصل به ديوار باغ واقع است و آن مشتمل است بر زيرزمينى كه فكر دورانديشان به عمق آن نمىرسد و برودت خودبينان در پيش سردى هوايش جلوه نمىكند . چون باطن درويشان روشن و مانند ظاهر توانگران آراسته و مزين است ، و طنبى كه بر بالاى همان زيرزمين است در خوبى و صفا و گشادگى و بها نظير ساير عمارات آن [ 115 پ ] خرم بناست ، و حجرات و ايوانها و بيوتات و دهاليز بسيار نيز در اطراف همان طنبى به اتمام رسيده است كه هر يكى را پهلونشينى گلستان ارم مىرسد بلكه پهلو بر آن مىزند .
و ديگر عمارات مقابل همين عمارت است كه در طرف ديگر
هامش
( 1 ) - اصل : منظر .