خواجه عبد الله انصارى ( 396 تا 481 ه . ق ) نويسنده و شاعر فارسى زبان و محدث و مفسر و صوفى معروف قرن پنجم در كهندز هرات در خانوادهاى كه نسبت به ابو ايوب انصارى صحابى معروف مىرسانيد به دنيا آمد . بنابر مشهور ، هم در كودكى به سبب قوت حافظه ، و در كسب مقدمات و حفظ قرآن امتيازى يافت و رفته رفته در حديث و تفسير نيز سرآمد گشت . با آن كه تحت نظر استادان شافعى مذهب به تحصيل آغاز كرد به زودى مذهب حنبلى را برگزيد . يك چند به نيشابور ، طوس ، بسطام ، مكه و بغداد سفر كرد و به تعلم و جمع و ضبط حديث پرداخت .
سرانجام در زادگاه خود هرات سكونت جست و در آنجا عنوان شيخ الاسلام يافت و با آن كه در هرات چند بار مورد تهديد مخالفان واقع شد و حتى چند دفعه نيز او را از شهر اخراج كردند غالبا نزد عامه به پارسائى و پاكى و خداپرستى مشهور بود ( دائرة المعارف فارسى ) .
فخر الاسلام ابو الحسن على بن محمد البزدوى ( 400 تا 482 ه . ق ) فقيه اصولى و از بزرگان حنفيه كه ساكن سمرقند بود ( الاعلام ، ج 5 ، ص 148 ) .
عاصم بن الحسن بن محمد العاصمى ( 397 تا 482 ه . ق ) شاعرى از محلهء كرخ بغداد كه از ظرفاى بغداد بود و اشعار روان و نادر مىسرود ( الاعلام ، ج 4 ، ص 12 ) .
يوسف بن تاشفين صنهاجى حميرى امير مسلمين و پادشاه مغرب دور و بنيانگذار شهر مراكش است . وى نخستين كسى بود كه لقب امير المسلمين يافت ( لغت نامهء دهخدا ) .
ابو يحيى محمد بن معن صمادح منعوت به معتصم تجيبى صاحب المرپه (
Almeria
) و بجايه (
Bougie
) و صمادحيه از بلاد اندلس . مردى سخى بود با علم و بردبارى بسيار ، و مردمان از هر صنف روى به دو كردند و فحول شعراى عصر در دربار وى گرد آمدند . آنگاه كه امير يوسف بن تاشفين به شبه جزيرهء اندلس آمد معتصم با او انس و اختصاصى تمام پيدا كرد . آنگاه كه يوسف نيت خويش نسبت به معتمد بگردانيد و معتمد دشمنى خويش با او آشكار كرد معتصم با معتمد موافقت و همدستى كرد و آنگاه كه امير يوسف قصد بلاد اندلس كرد عزم نمود تا هر دو را دستگير و از سلطنت خلع كند . معتصم در اين وقت در روز پنج شنبه 22 ربيع الاول سال 484 به المريه درگذشت ( لغت نامهء دهخدا با تلخيص ، ذيل ابو يحيى ) .