مهربانترين مهربانانى ) اين آيه حكايت دعاى موسى عليه السّلام است كه در آن احدى از قومش را مشاركت نداد و تنها فرمود : خدايا من و برادرم را ببخش و طلب مغفرت هم منحصر در ارتكاب گناه نيست ، بلكه هر عملى كه شائبه ذرّهاى غفلت در خود داشته باشد براى انبياء سزاوار استغفار مىباشد و در آخر هم براى جلب مغفرت پروردگار او را به وصف
( أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ )
ياد مىكند .
( 152 )
( إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ ذِلَّةٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ )
: ( بدرستى كسانى كه گوساله را به خدايى گرفتند ، به زودى غضبى از ناحيهء پروردگارشان و ذلّت و خواريى در زندگانى دنيا به آنان خواهد رسيد و اينچنين تهمت زنندگان را جزا مىدهيم ) ، نكره آوردن كلمه ( غضب ) و ( ذلّت ) به منظور آن است كه عظمت آن غضب و ذلّت را برساند و خداوند تصريح به اين غضب و ذلّت نكرده ، لكن اشاره به همان حوادثى است كه بعدا بر آنها واقع مىشود كه ابتدا گوسالهء مورد نظر آتش گرفته و خاكسترش در آب دريا پراكنده مىشود و سامرى و پيروانش كشته مىشوند و مراد از ذلّت هم كشتار دسته جمعى و اسارت آنهاست و شايد هم منظور از ( غضب ) عذاب آخرت و منظور از ( ذلّت ) انحطاط و پستى آنها در زندگى دنيوى باشد .
و در آخر اشاره مىكند كه اين غضب و ذلّت اختصاص به قوم موسى نداشته ، بلكه سنّت جارى الهى است كه خداوند آن را در حق هر ملّتى كه به خدا افترا بزنند جارى مىسازد .
( 153 )
( وَ الَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئاتِ ثُمَّ تابُوا مِنْ بَعْدِها وَ آمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ )
: ( همانا كسانى كه اعمال پليد انجام دهند و سپس بعد از آن گناه ، توبه كرده و ايمان بياورند ، همانا بعد از آن توبه ، پروردگار تو آمرزنده و مهربان است ) ، معناى آيه روشن است و مىفرمايد : اى محمّد صلّى اللّه عليه و إله و سلم بدان كه اگر توبه حقيقى براى كسى حاصل شود و ايمان آورد ، خداوند آن توبه را مىپذيرد و مانعى براى قبول شدن آن نيست ،
( وَ إِنِّي