( 54 )
( ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ )
: ( آنگاه زمانيكه خداوند آن محنت را از شما بر طرف نمود ، آن وقت گروهى از شما به پروردگارشان شرك مىورزند ) ، از اينجا مذّمت و ملامت مشركين آغاز مىشود و در نهايت به تهديد و انذار منجر مىگردد و اين حقّ ايشان است .
چون بر طرف كردن محنتها به جهت استغاثه آنها و رجوع فطريشان به پروردگار اقتضاء مىكرد كه تنها خداوند را ربّ هستى بدانند ، امّا بعد از آنكه با دفع بلاها حقيقت برايشان آشكار شد كه خداوند مسبب الاسباب و ربّ آنهاست ، باز هم گروهى از ايشان دل به اسباب ظاهرى بسته و به شرك خود رجوع مىكنند و رذائل اخلاقى در دلهايشان بيدار شده و قوّت مىگيرد و آنگاه به پروردگار خود شرك مىورزند .
( 55 )
( لِيَكْفُرُوا بِما آتَيْناهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ )
: ( براى اينكه آن نعمتهايى را كه به آنها دادهايم كفران كنند ، پس بهرهمند شويد كه به زودى خواهيد دانست ) يعنى مشركين براى اين شرك ورزيدند كه آن نعمتهايى را كه به ايشان داديم و آن بلاهايى را كه از آنها دفع كرديم ، شكر نگذارند و كفران نمايند و آنها در مسير زندگيشان هيچ غايتى جز كفر ندارند ، زيرا اشتغال به محسوسات و ماديّات در دلهايشان باعث رسوخ ملكهء « 1 » تعلّق به اسباب ظاهرى گشته و در نتيجه آنها نعمتهاى الهى را به آن اسباب ظاهرى مستند و مربوط مىدانند و آن ملكه رذيله ، حجاب ضخيمى ميان آنها و شناخت فطريشان شده و توحيد پروردگار را از ياد آنها برده و لذا در برخورد با هر نعمتى به جاى آنكه به ياد منعم و پروردگارشان بيافتند تنها به اسباب و علل ظاهرى نيل به آن نعمت مىانديشند و از منعم حقيقى غافلند ، پس در واقع هدفى جز كفران نعمت خدا و ترك شكر او ندارند .
آنگاه پروردگار عالم خطاب به ايشان مىفرمايد : سرگرم باشيد ، به زودى خواهيد
هامش
( 1 ) - ( ملكه ) ، يعنى صفتى كه در نفس راسخ و پابرجا شده باشد . ( مترجم )