( 22 )
( وَ الَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً وَ يَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ )
: ( و كسانى كه در جستجوى رضايت پروردگارشان خويشتندارى كرده و نماز به پا مىدارند و از آنچه به آنها روزى كردهايم در پنهان و آشكار انفاق مىكنند و بدى را با نيكى دفع مىنمايند ، و ثواب آن سراى خاص آنهاست ) ، در ادامهء صفات
( أُولُوا الْأَلْبابِ )
مىفرمايد آنها براى رضاى پروردگارشان صبر مىكنند و اينكه صبر را مطلق آورده دلالت مىكند كه اشخاص فوق الذّكر همهء اقسام صبر را دارند ( صبر بر طاعت ، صبر در برابر مصيبت ، صبر در برابر معصيت ) و منظور از
( وَجْهِ رَبِّهِمْ )
، جهت الهى عمل و يا فكر و نيّت قربة الى اللّه است .
در ادامه مىفرمايد آنها نماز را به پا داشتند ، يعنى نگذاشتند ساقط شود و همهء اجزاء و شرايط آن را به جاى آوردند و امر آن را سبك نشماردند ، چون نماز ارتباط با خداست ، و آنگاه فرمود كه آنها در پنهان و آشكار انفاق مىكنند و مراد از انفاق در اينجا اعم از انفاق واجب و غير واجب است و مراد آنها از اين اعمال ، اصلاح بين بندگان خداست و انفاق پنهانى مربوط به موارديست كه براى حفظ حرمت و آبروى اشخاص بهتر است سرّى باشد و انفاق آشكار مخصوص موارديست كه باعث تشويق مردم بر احسان و نيكى و دفع تهمت و امثال آن گردد .
و خصوصيّت ديگر آنها اين است كه بدى را با نيكى دفع مىكنند ، يعنى بوسيلهء اعمال نيك ، عمل بدى را كه تصادفا و ندرتا مرتكب شدهاند بر طرف مىنمايند ، چون
( إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ )
« 1 » ، ( بدرستى كه نيكيها بديها را زايل مىكنند ) .
و يا آنكه اعمال زشتى را كه ديگران نسبت به آنان انجام دادهاند ، آنها را با عفو و احسان و حسن خلق جبران مىنمايند تا به اين ترتيب ريشهء شرّ و وسوسهء شيطان را از
هامش
( 1 ) - سوره هود ، آيه 114 .