تَذَكَّرُونَ )
: ( و اوست كه در پيشاپيش رحمت خود ( باران ) بادها را مژده دهنده مىفرستد تا آنگاه كه ابرى سنگين بردارد و آن را به سوى سرزمينى مرده برانيم و بوسيله آن آبى فرو باريم و با آن آب باران همه گونه ميوهها را از زمين بيرون آوريم ، همچنين مردگان را از قبر برمىانگيزانيم ، شايد شما متذكّر شويد )
اين آيه ربوبيت خداوند را از جهت عود و بازگشت خلائق بيان مىكند ، همچنانكه در آيه ( 54 ) آن را از جهت آغاز آفرينش بيان نمود .
( بشر ) جمع ( بشير ) مىباشد كه به معناى بشارت دهنده است و منظور از ( رحمت ) در اينجا باران الهى و
( بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ )
يعنى قبل از نزول باران و ( اقلال ) به معناى حمل كردن و ( سحاب ) به معناى ابر است و سنگين بودن ابر به جهت بارانى است كه حمل مىكند و مراد از ( بلد ميت ) زمين خشك و بدون زراعت است ، در اين آيه شريفه براى مسأله معاد و زنده كردن اموات به زنده كردن زمين بوسيلهء باران احتجاج مىكند و مىفرمايد : احياء اموات هم مانند احياء زمين است ، زيرا انسان مرده از اصل معدوم نشده تا زنده كردنش امرى محال و مستلزم اعاده معدوم باشد ، بلكه روح او زنده و محفوظ است و تنها اجزاى بدن است كه آن هم از هم پاشيده مىشود نه آنكه معدوم گردد .
همچنانكه اجزاى گياهان در فصل پاييز و زمستان پوسيده و متلاشى مىشوند ، امّا روح نباتى در آنها باقى مانده و در فصل بهار دوباره زندگى را از سر مىگيرند ، لذا مسأله معاد هيچ فرقى با احياء گياهان ندارد ، جز اينكه بعث بشر در قيامت بعث كلّى ، لكن بعث نباتات بعث جزئى است كه در هر سال تكرار مىشود « 1 » .
( 58 )
( وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذِي خَبُثَ لا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِداً كَذلِكَ
هامش
( 1 ) - به همين جهت براى بشر به صورت امرى عادى جلوه مىكند ، در حالى كه خود امرى عظيم و از معجزات خلقت محسوب مىشود ، ( گفتار مترجم ) .