( 118 )
( وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ )
: ( اگر پروردگارت خواسته بود همه مردم را به صورت يك امّت يكسان قرار مىداد ولى همواره مختلف خواهند بود ) ، مىفرمايد اگر خداوند اراده مىنمود همه مردم را بر دين حنيف و واحد قرار مىداد و لكن سنّت الهى بر آنست كه به مردم اختيار داده تا با ميل خود هدايت يا ضلالت را انتخاب كنند و در عين حال خداوند همه مردم را بر فطرت توحيد و معرفت خود آفريده است ولى انحراف آنها ناشى از پردهپوشى غفلت ، و نسيان از آن بوده و اختلافات آنان در امر دين بواسطه ستم و كينهورزى نسبت به يكديگر است و با اينهمه آنها هرگز نمىتوانند خدا را به ستوه آورند ، چون او قادر مطلق است
( كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ بَغْياً بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ )
« 1 » ، مردم يك امّت بودند و خداوند پيامبران را براى بشارت و انذار برگزيد تا با كتاب آسمانى در ميان آنها حكم كنند و در آن كتاب اختلاف نكردند ، مگر بعد از آنكه به آنها علم و كتاب و معجزات آشكار داده شد ، و از روى طغيان و ستم مرتكب اختلاف شدند ، لذا خداوند كسانى را كه ايمان آوردند به اذن خود در مسائل مورد اختلاف بسوى حق هدايت فرمود ) ، لذا اختلاف مردم در امور دنيايى امرى طبيعى و فطريست ، امّا اختلافات آنها بر سر دين انگيزهاش فقط ستم و تجاوز است .
( 119 )
( إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ )
: ( جز كسانى كه پروردگارت به آنها رحم كرده و اصولا براى همين رحمت آنها را خلق كرده است و گفتار پروردگارت حتمى شده و بر اين قرار گرفته
هامش
( 1 ) - سوره بقره ، آيه 213 .