مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَ ما زادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ )
: ( و ما به آنها ستم نكرديم و ليكن آنها خودشان به خودشان ستم كردند و همين كه فرمان پروردگارت آمد ، خدايانى كه به جاى پروردگار يكتا مىپرستيدند كارى برايشان نكردند و جز خسارت چيزى برايشان نيافزودند ) ، در اينجا مىفرمايد نابود كردن آنها و نزول عذاب برايشان ، ظلمى از ناحيهء خداوند نبود بلكه اينها خودشان با خروج از روش بندگى و نپذيرفتن توحيد و پيمودن راه فسق و گناه ، طريق هدايت را بر خود مسدود نمودند و به اين وسيله به خودشان ضرر زدند و موجبات هلاكت خويش را به دست خود فراهم كردند و علّت هلاكتشان ظلم خودشان بود و هر عملى يك عكس العمل متناسب با آن دارد و عمل آنها ظلم و فسق بود و چنين عملى بدنبال خود عقوبت هلاكت را مىآورد و هيچ گريزى از آن نيست ، چون هر عملى كه بدنبال خود عقوبتى داشته باشد ، يا آن عمل ظلم است و يا عقوبت آن ، و وقتى كه عقوبت ، ظلم نباشد ، قهرا عمل ظلم بوده كه عقوبت را به بار آورده و آنگاه مىفرمايد اين خدايان دروغينى كه اينها آن را عبادت مىكردند تا خيرى را متوجّه آنها نموده و شرّى را از آنان دور كند ، زمانيكه عذاب خداوند نازل شد نتوانستند هيچ شرّى را از آنان دفع كنند و هيچ فايدهاى برايشان نداشتند ، بلكه از آنجا كه با ديدن نشانههاى عذاب ، اينها به بتها پناه بردند و اين عملشان خود گناهى ديگر بود ، لذا باعث شدّت عذابشان گرديد ، يعنى پرستش بتها نه تنها فايدهاى برايشان نداشت ، بلكه عذاب آنها و هلاكتشان را تشديد نمود .
( 102 )
( وَ كَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَ هِيَ ظالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ )
: ( اينچنين است مؤاخذهء پروردگارت زمانيكه ، دهكدهها را كه اهاليش ظالم هستند مؤاخذه نمايد ، بدرستى كه گرفتن و مؤاخذهء او دردناك و شديد است ) يعنى حكم الهى عام و شامل است كه هرگاه در دهكدهاى ظلم و ستم وجود داشته باشد خداوند آنها را مؤاخذه خواهد نمود ، همچنانكه اقوام ظالم پيشين را مؤاخذه كرد ، مثل : قوم نوح ،