مىكند تا زمينه براى آيهء
( وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ )
« 1 » ، فراهم شود ) .
چون ايمان را مقيد به انجام اعمال صالح نموده و بديهى است كه عدّهء كمى از مؤمنان موّفق به انجام همه اعمال صالح مىشوند به گونهاى كه از هيچ يك كوتاهى نكنند ، لذا براى تقويت دلهاى مؤمنان و اميدوار ساختن آنها و رفع نگرانى از ايشان مىفرمايد :
تكليف هر كس به قدر استطاعت اوست ، پس هر كس اعمال صالح را به قدر توانايى خود انجام دهد و لو خود را به مشقّت هم نياندازد ، باز از اهل اين آيه محسوب مىشود و خداوند به جزاى ايمان و عمل صالحش او را وارد بهشت مىسازد و در آن جاودان خواهد بود .
( 43 )
( وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ وَ نُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ )
: ( و كينهاى كه در سينههايشان بود بيرون كرديم ، و اينك جويها از زير پايشان روان است و مىگويند سپاس مخصوص خدايى است كه ما را به اين نعمت هدايت كرد و اگر خداوند ما را هدايت نكرده بود هرگز راه هدايت را نمىيافتيم ، به تحقيق رسولان پروردگار ما به حق آمده بودند و آنها را ندا كنند كه اين بهشت را به سزاى اعمالى كه كردهايد به ميراث بردهايد ) ، ( غلّ ) به معناى كينه و عداوت و خشم درونى است و از بزرگترين ناملايماتى است كه آدمى را مكدّر مىسازد و عيش او را منقّص مىنمايد ، به همين جهت اگر خداى تعالى انسان را به گونهاى قرار دهد كه از رفتار و اقوال ناپسند ديگران به تنگ نيايد و ناراحت نشود بزرگترين نعمت را به او ارزانى داشته و باعث دوام و طيب عيش او مىگردد و عبارت ( تجرى من تحتهم . . . ) كنايه از آن است كه صاحبان ايمان و اعمال صالح در قيامت در قصرهاى رفيع و عالى مسكن مىگيرند و اينكه به آنان نسبت حمد داده است كه در آنجا شكر
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف ، آيه 44 .