اصل عقاب بر گناه و اساس مجازات به سبب نافرمانى واجب و لازم است ، چرا كه بطلان آن مستلزم ابطال اساس شرايع و اخلال به نظام عام بشرى است ، و اينكه مؤمنان در عبارت خود گفتند :
( ما وَعَدَنا رَبُّنا )
امّا در مورد كافران عبارت
( ما وَعَدَ رَبُّكُمْ )
را به كار بردند ، به جهت دلالت بر تشريف و احترام به ساحت ربوبى است و عبارت ، اوّل شامل جميع وعدههاى خداوند به جميع مردم مثل وعده عقاب و ثواب نيز مىشود .
و نيز اختلاف در متعلق اعتراف مؤمنين با متعلق انكار كفّار باعث اختلاف تعبير شده ، چون مؤمنين جميع جزئيات معاد و قيامت را قبول داشتند ، امّا كفّار اصل معاد را نيز انكار مىنمودند و اصل قيامت وعدهاى است كه هم به كفّار داده شده و هم به مؤمنان ، امّا وعده كفّار همان خصوصيات عذاب قيامت است نه اصل قيامت ، در نهايت به عنوان اعلام نتيجه مىفرمايد : موذّنى ميان ايشان ندا مىدهد كه لعنت خدا بر ستمكاران باد و اين ( اذان ) اعلامى است كه به هر دو طائفه شده است و منظور از ( لعنت ) راندن و دور كردن ستمكاران از رحمت الهى است و مقصود از ستمكاران در آيه بعدى تفسير شده كه عبارتند از كفّار و منكرين آخرت و معاندين حق كه همواره راه خدا را منحرف و ناهموار مىخواهند و ديگران را نيز از پيمودن آن باز مىدارند و اين وصف شامل منكرين حق و بىدينان نيز مىشود .
امّا دربارهء مؤذّن ، بعضى آن را از جنس جنّ يا ملائكه مىدانند ، ليكن رواياتى به طرق متعدد از شيعه از قول امّام باقر و امام رضا عليهم السلام و نيز رواياتى از طريق اهل سنّت به سند حاكم از ابن حنيفه از على عليه السّلام و از ابى صالح از ابن عباس روايت شده كه آن مؤذّن از جنس بشر و شخص على عليه السّلام مىباشد ، ( و اللّه اعلم بحقايق الامور ) .
( 45 )
( الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ كافِرُونَ )
:
( كسانى كه راه خدا را سدّ كرده و آن را منحرف مىخواهند و خود به آخرت نيز كافرند ) ، راه خدا همان دين فطرى است كه سعادت انسان نيز در پيمودن آن است و اگر