بوده و با زوال مالكيّت او ، ملك به وى منتقل شده باشد و خداوند نيز بهشت را آفريد تا تمامى بندگانش با سرمايهء عمل صالح آن را بدست آورند ، ولى كفّار با ارتكاب شرك و معاصى ، خود را از آن محروم ساختند و در نتيجه ملكيّت آنها بر بهشت زايل شد و بهشت به ارث مؤمنين درآمد ، پس مؤمنان با اعمال شايستهء خود بهشت را به ارث مىبرند ، همچنانكه در جاى ديگر فرمود :
( أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ )
« 1 » ، ( آنان آن وارثانى هستند كه بهشت را به ارث مىبرند ) .
( 44 )
( وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ )
: ( و اهل بهشت بر اهل جهنم بانگ مىزنند كه ما وعدهء پروردگار خود را به حق يافتيم ، پس آيا شما نيز وعدهء پروردگارتان را درست يافتيد ؟ گويند : آرى ، پس اعلام كنندهاى ميان آنان اعلام مىكند كه لعنت خدا بر ستمكاران باد ) ، اين مكالمهاى است كه بهشتيان با دوزخيان دارند و اين كلام اقرار گرفتن از دوزخيان است و هم استهزائى است كه بهشتيان نسبت به دوزخيان مىنمايند و اين تمسخر به سبب مجازات كفر آنهاست و غرض صحيحى از آن دارند و لذا امرى لغو و مذموم نيست و در ادامه به صدق وعدههايى كه پروردگارشان از زبان انبياء برايشان بيان نموده بود اقرار و اعتراف مىكنند و به حقانيّت آنها شهادت مىدهند و آنگاه در مقام اخذ اعتراف از اهل آتش مىپرسند :
آيا شما نيز وعدهء پروردگارتان در مورد برانگيخته شدن و عذاب قيامت كه اينها را انكار مىكرديد ، درست و به حق يافتيد ؟ و آنها نيز اعتراف به حقانيّت وعيد الهى مىكنند و بايد دانست كه ثواب ، حقّ عامل به عمل صالح است و ابطال آن روا نيست ، ولى عقاب بر گناه اگر چه در عقابهاى خصوصى ، وفا نمودن به وعده در عقاب واجب نيست ، امّا
هامش
( 1 ) - سوره مؤمنون ، آيه 11 .