كه شيطان دشمنى ظاهر العداوت است كه هرگز از دشمنى او ايمن نمىباشيد ؟ « 1 » .
( 23 )
( قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ )
: ( گفتند : پروردگارا ما به نفس خود ستم كرديم و اگر تو ما را نيامرزى و ما را مورد رحمت قرار ندهى ، هر آينه از زيانكاران خواهيم بود ) ، اين سخن نهايت تضرع و التماس آنها را مىرساند كه به مخالفت با امر ارشادى اقرار نمودند و دانستند كه اين مخالفت آنها ظلم به نفس است و لذا هيچ درخواستى جز طلب مغفرت و رحمت ننمودند و گفتند : اگر به ما رحم نكنى و ما را نيامرزى بطور دائم و به معناى كامل زيانكار خواهيم شد ، جز آنكه خدا بخواهد و به ما رحمت آورد .
( 24 )
( قالَ اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ )
: ( فرمود : فرو آييد در حالى كه بعضى از شما با برخى ديگر دشمنيد و زمين تا هنگام معيّنى محّل استقرار و بهرهمندى شماست ) ، اين خطاب هم به آدم و همسر اوست و هم به ابليس و دشمنى ايشان با يكديگر به خاطر اختلافى است كه در طبيعت آنان وجود دارد و اين امر قضايى از جانب خداى متعال است و قضاى ديگر الهى آنست كه فرمود : شما تا چندى كه به زندگى دنيوى زنده هستيد ، جايگاهتان در زمين است و اين هبوط ، سقوط منزلتى و معنوى بود نه آنكه تنها مراد نزول از آسمان به زمين باشد ، بلكه هبوطى معنوى بود تا زمانى كه بتوانند بوسيله كمالاتى دوباره به آن منزلت سابق باز گردند و موقعيّت پيشين را كسب نمايند .
هامش
( 1 ) - « نكتهء مهّم در اين آيات اين است كه به خلاف ماجراى آدم و حوّا در تورات كه فريفته شدن را فقط به حوّا نسبت مىدهد ، در قرآن موضوع فريب خوردن به آدم و حوا ، هر دو نسبت داده مىشود » .
( گفتار مترجم )