حقيقتا شاكر نعمتهاى الهى نيز خواهد بود و شاكرين هم كسانى هستند كه صفت شكر در آنها مستقر شده و همراه هر نعمتى منعم آن را از نظر دور نمىدارند و هر كس كه همه چيز جز پروردگارش را فراموش نمايد ، همانا شاكر و مخلص خواهد بود ، پس اگر معناى شكر را بررسى كنيم برگشت آن به همان اخلاص مىباشد و اينكه شيطان اين گروه را استثناء كرده علتش ترّحم بر آنها نبوده ، بلكه شيطان به هيچ وجه دسترسى به آنها ندارد و حريف آنان نمىشود ، امّا متأسفانه عدّه اين بندگان مخلص و شكور بسيار اندك است ،
( وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ )
« 1 » ، ( عدّه كمى از بندگان من شكرگزار هستند ) .
( 18 )
( قالَ اخْرُجْ مِنْها مَذْؤُماً مَدْحُوراً لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ أَجْمَعِينَ )
: ( پروردگار فرمود : از آسمان بيرون شو ، در حالى كه مطرود و مذموم هستى ، هر كس از آنها كه از تو پيروى مىكند ، جهنم را از همهء شما لبريز مىسازم ) .
( مذئوم ) از مادّه ( ذأم ) به معناى مورد مذمّت و معيوب است و ( مدحور ) از مادّه ( دحر ) به معناى رانده شده با خوارى و ذلّت است و لام در عبارت
( لَمَنْ تَبِعَكَ . . . )
لام قسم است و جوابش ( لاملانّ . . . ) مىباشد ، از آنجا كه ابليس قسم خورد كه بنى آدم را اغوا كند و آنان را از غرض خلقتشان كه همان عبادت و شكر است باز دارد ، خداى متعال در جوابش پيروانش را هم با او شريك ساخته و مىفرمايد : جهنم را از تو و بعضى از افرادى كه از او پيروى مىكنند پر مىكنم ، در اين عبارت خداى تعالى از راه منّت و رحمت همهء پيروان ابليس را ذكر نفرمود ، بلكه فرمود : ( از شما ) و اين عبارت گوياى تبعيض مىباشد ، يعنى بعضى از آنان وارد جهنّم مىشوند « 2 » .
هامش
( 1 ) - سوره سباء ، آيه 13 .
( 2 ) - بعضى ديگر بواسطهء توبه و شفاعت مورد مغفرت واقع مىشوند ، ( مترجم ) .