آورد ، و اين عبارت از يأس و نااميدى نسبت به ايمان آنها خبر مىدهد .
( 186 )
( مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلا هادِيَ لَهُ وَ يَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ )
: ( و هر كس خدا او را گمراه كند ، پس هيچ هدايتگرى براى او نخواهد بود و آنها را رها كن تا در طغيانشان كور دل بمانند ) ، يعنى كسى كه به قرآن و آيات باهره و حجج الهى ايمان نياورد ، ديگر هدايت كنندهاى نخواهد داشت ، چون كدام هدايت بالاتر از هدايت قرآن و هدايت خداست ، لذا آنها را رها كن تا در گمراهى و عدم معرفت حجتهاى الهى سرگردان و متحيّر بمانند ، پس اين كلام تتميم و تعليل آيه قبلى است كه علّت يأس از ايمان آنها را بيان مىكند .
( 187 )
( يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ )
: ( از تو درباره قيامت سئوال مىكنند كه چه وقت بر پا مىشود ، بگو بدرستى كه علم آن نزد پروردگارم است كه جز او كسى آن را به موقع آن آشكار نمىكند ، ( قيامت ) در آسمانها و زمين سنگين است و جز ناگهان به شما نمىرسد ، از تو مىپرسند ، گويى تو آن را مىدانى ، بگو همانا علم آن نزد خداست ، ولى بيشتر مردم نمىدانند ) ، مراد از ( ساعت ) زمان برانگيختن و بازگشت خلايق به سوى خداست و
( أَيَّانَ مُرْساها )
يعنى زمان وقوع و ثبوت آن چه هنگامى است ؟ و خداوند به پيامبر امر مىكند كه بفرمايد : علم آن نزد پروردگار من است ، يعنى در حكم غيبى است كه هيچ چيز به آن احاطه ندارد ، چون تحقق ظهور رستاخيز مستلزم فناء همه اشياء است و هيچ چيز توانايى احاطه به فناء خويش را ندارد و جز خداى سبحان هيچ كس آن را در موعدش آشكار و ظاهر نمىسازد و آنگاه مىفرمايد :
( ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ )
يعنى علم به قيامت در آسمانها و زمين سنگين است و البته سنگينى علم به آن ، عين سنگينى وجود آنست ، پس فايدهاى در اختلاف مفسّران ، در