تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى ) — صفحة 78

مساهمون:

ص٧٨
مىگرفت كه اين منطقه در مسير شاهراه بزرگ شرق به غرب قرار گرفته بود و نه تنها يكى از مراكز مهم اين شاهراه بلكه در واقع چهار راهى از آن به شمار مىرفت .

چهار راهى در شاهراه بزرگ شرق و غرب

شاهراه بزرگ خراسان كه حد شرقى آن تا چين امتداد مىيافت از شرق به غرب از راه سمرقند و بخارا و مرو و طوس و نيشابور و رى و همدان و كرمانشاه به بغداد مىرسيد . از بغداد دو جاده به مدائن پايتخت ساسانى مىرفت يكى از ساحل شرقى دجله و ديگرى از ساحل غربى آن . اين دو جاده را دو پل به هم مىپيوست يكى در مدائن و ديگرى در بغداد . از بغداد دو راه هم به طرف روم مىرفت يكى از شمال غربى كه از راه شهر فيروز شاپور ( - انبار ) پس از عبور از فرات كه در آنجا هم پلى داشت به داخله روم و شهر انطاكيه كه مهمترين مركز تجارتى امپراطورى روم در آسيا بود مىرسيد ، و ديگر از شمال بغداد كه به موصل و آسياى صغير مىرفت . از غرب بغداد نيز جاده‌اى اين شاهراه بزرگ را به بادية الشام مىپيوست و از جنوب غربى هم جاده‌اى آن را از راه حيره به سرزمينهاى عرب‌نشين متصل مىساخت . بغداد گذشته از اين‌كه از راه خشكى در يكى از مراكز معتبر شاهراه شرق و غرب قرار داشت ، در مسير راه آبى هم كه شرق را به غرب مىپيوست نيز جائى داشت . زيرا اين سرزمين به وسيله دجله و فرات كه به هردو دست داشت هم به وسيلهء دجله و خليج‌فارس به درياى آزاد و از آنجا به شرق مىپيوست . و هم به وسيلهء فرات به درياى غرب راه مىيافت . ابن خردادبه در جايى كه از بازرگانان يهود رازانى سخن مىگويد : كه از شرق به غرب و از غرب به شرق در خشكى و دريا سفر مىكرده و در اين سفرها از مسيرهاى مختلف مىگذشته و به زبانهاى مختلف از عربى و فارسى و رومى و فرنگى و اندلسى و صقلبى حرف مىزده‌اند ، از جمله مسيرهاى آنها كه بر شمرده ،
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى ) — صفحة 78 | محمد مهدى ملايرى